۴۰ درصد خانه‌ها در شهرهای جدید خالی هستند

بهروز ملکی امروز (چهارشنببه) در نشستی با عنوان «آینده سرمایه گذاری در مسکن و صنعت ساختمان، فرصت‌ها، چالش‌ها و راهبردها» در نمایشگاه صنعت ساختمان اظهار کرد: مسکن برخلاف بسیاری از کالاها، ویژگی‌های اقتصادی خاصی دارد که در سیاست‌گذاری‌ها باید مورد توجه قرار گیرد. یکی از مهم‌ترین این ویژگی‌ها، مکان‌محور بودن مسکن است. به این معنا که نیاز به مسکن در یک استان یا شهر را نمی‌توان به‌سادگی با تأمین مسکن در نقطه‌ای دیگر پاسخ داد؛ حتی در داخل یک شهر نیز تقاضای مسکن در مناطق مختلف، متفاوت است.

ملکی تاکید کرد: مسکن همچنین کالایی غیرقابل واردات است. بنابراین اگر با کمبود مسکن مواجه باشیم، نمی‌توان با واردات این کالا مشکل را برطرف کرد و راهکار باید در داخل کشور و متناسب با محل شکل‌گیری تقاضا دنبال شود.

مسکن در سبد خانوار سهم بسیار بالایی دارد

مشاور وزیر راه و شهرسازی با بیان اینکه مسکن تنها یک کالای مصرفی نیست، اظهار کرد: مسکن علاوه بر محل سکونت، یکی از مهم‌ترین دارایی‌های خانوار نیز محسوب می‌شود. از سوی دیگر، مسکن سهم بسیار بالایی در هزینه‌های خانوار دارد و هرگونه تغییر در هزینه مسکن می‌تواند به‌سرعت بر سطح رفاه خانوار تأثیر بگذارد.

ملکی ادامه داد: تقاضای مسکن نیز ناهمگون و متنوع است. خانوارها متناسب با درآمد، تعداد و سن اعضای خانواده، محل اشتغال، سبک زندگی و عوامل متعدد دیگر، نیازهای متفاوتی دارند. بنابراین نمی‌توان یک الگوی واحد را برای همه خانوارها و همه مناطق در نظر گرفت.

پیش‌نیاز مسکن تامین خدمات و زیرساخت‌هاست

وی با اشاره به اهمیت مکان‌یابی پروژه‌های مسکن گفت: مسکن کالایی وابسته به زیرساخت‌ها و خدمات است. یک ساختمان مسکونی به‌تنهایی لزوماً به معنای تأمین مسکن نیست؛ بلکه دسترسی به حمل‌ونقل، خدمات شهری و سایر زیرساخت‌ها نیز بخشی از مفهوم مسکن را تشکیل می‌دهد. بی‌توجهی به این موضوع می‌تواند به ایجاد پروژه‌هایی منجر شود که از نظر فیزیکی مسکن هستند، اما از نظر دسترسی و کیفیت زندگی، پاسخ مناسبی به نیاز خانوار نمی‌دهند.

ملکی همچنین بر ماندگاری بالای مسکن تأکید کرد و گفت: مسکن کالایی ماندگار و بلندمدت است. عمر طولانی ساختمان‌ها باعث می‌شود تصمیم‌های اشتباه در حوزه مسکن، به‌ویژه در زمینه مکان‌یابی و کیفیت ساخت، آثار خود را برای سالیان طولانی بر جای بگذارد.

در سیاست‌گذاری مسکن از کمی‌سازی صرف اجتناب شود

این کارشناس مسکن خاطرنشان کرد: بنابراین در سیاست‌گذاری مسکن باید از تصمیم‌های کوتاه‌مدت و صرفاً کمی فاصله گرفت و همزمان به مکان، کیفیت، زیرساخت، خدمات و نیازهای متنوع خانوارها توجه کرد. تجربه برخی پروژه‌های مسکن در گذشته نیز نشان داده است که بی‌توجهی به این ملاحظات می‌تواند پیامدهای بلندمدتی به همراه داشته باشد.

وی در ادامه با بیان اینکه مسکن کالایی ماندگار و بلندمدت است، گفت: اگر ما تصمیمات اشتباهی در حوزه مسکن بگیریم اثراتش تا سالیان خواهد بود. مسکن در خلاء سیاست گذاری نمی شود. بخش مسکن با زمین، پول، بانک، شهرسازی و سایر مولفه ها در ارتباط است.

مشاور وزیر راه و شهرسازی در امور اقتصادی و مالی مسکن با بیان اینکه مسکن با یک سری پیچیدگی‌های دیگر مواجه است گفت: این انگاره که مسئولیت دولت مساوی با تامین مسکن برای همه است، باعث می‌شود که یک مساله پیچیده سیاسی ـ اجتماعی به یک موضوع دولتی تنزل کند. نباید انتظار داشته باشیم که دولت زمین بدهد، وام بدهد، سیاست‌گذاری کند و قیمت را هم مشخص کند بلکه دولت باید برای کسانی که نیازمند مسکن هستند زمینه اجرا را فراهم کند.

ملکی تصریح کرد: اصل مساله مسکن، زمین است ولی باید آماده‌سازی، دسترسی، کاربری و سایر پیش‌یازهای آن فراهم باشد. لذا درخصوص این انگاره که درخصوص زمین مشکلی نداریم باید با احتیاط نگاه کنیم.

شاید یک میلیون نفر هم در شهرهای جدید ساکن نباشند

وی با اشاره به تاسیس شهرهای جدید در ایران گفت: طی حدود چهار دهه از تاسیس شهرهای گذشته شاید یک میلیون نفرهم در شهرهای جدید ساکن نشده باشند. این زمینهای خالی در شهرهای جدید یعنی اتلاف منابع. حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد واحدهای مسکونی در شهرهای جدید خالی است که در آینده اثرات این مساله را خواهیم دید.

مسکن کوچک متراژ یک ضرورت است

این کارشناس مسکن، ساخت مسکن کوچک متراژ را ضروری دانست و گفت: کسانی که با ساخت مسکن کوچک مخالف هستند شاید به این دلیل است که درد بی‌مسکنی را نچشیده‌اند.

به گفته ملکی، اینکه گفته می‌شود ما سالیانه نیازمند یک میلیون مسکن هستیم نیازمند بازنگری است. ممکن است با ساخت انبوه خانه‌های خالی با وضعیت امروز ژاپن و چین مواجه شویم.

نباید برنامه‌ریزی مسکن را ساده‌سازی کرد

وی در جمع‌بندی صحبت‌های خود گفت: اصل صحبت من ناظر بر دو قسمت بود؛ یکی پیچیدگی‌های ذاتی است که از ماهیت بخش مسکن نشأت می‌گیرد. دومی انگاره‌های صحیح و سیاستهای ساده‌انگارانه ناشی می‌شود. گاه سیاست‌گذار در مسیری قرار می‌گیرد که یک سیاست پیچیده را ساده‌سازی می کند. هر وقت سیاست‌گذار مسکن می‌گوید بالاخره باید یک کاری کرد باید نگران شد. باید به بسیاری از الزامات مسکن توجه کرد.

مشاور وزیر راه و شهرسازی با بیان اینکه هر طرح جدیدی لزوما به معنای ارزش آن طرح نیست، گفت: نحوه سیاست گذاری و صورت بندی مساله بسیار اهمیت دارد. اگر نقشه راه نداشته باشیم هرچقدر تندتر برویم از هدف دورتر می شویم.

وی با اشاره به طرح جامع مسکن در وزارت راه و شهرسازی اظهار کرد: این طرح روی زمین مانده بود که ما آن را اصلاح کردیم تا انشاءالله سیاست‌های بعد از ما هم از این نقشه راه استفاده کنند.