عهدشکنی بی‌وای‌دی؛ ترکیه تلافی کرد

سال‌هاست که چین و ترکیه رابطه‌ای صمیمانه و استراتژیک را حفظ کرده‌اند و دسترسی ترکیه به اتحادیه گمرکی اتحادیه اروپا، این کشور را به مقصدی جذاب برای سرمایه‌گذاری‌های چینی تبدیل کرده است. کالاهای چینی تولید شده در ترکیه بدون هزینه‌های گمرکی اضافی به اتحادیه اروپا منتقل می‌شوند و به شرکت‌ها کمک می‌کنند تا تعرفه‌های جدید بر محصولات چینی را شکست دهند.

ترکیه که مستقیما در شبکه حمل و نقل کریدور میانی قرار دارد، از مزیت لجستیکی نیز برخوردار است که زنجیره‌های تامین و زمان حمل و نقل به اروپا را در مقایسه با مسیرهای معمول اقیانوسی کوتاه می‌کند. چین سومین شریک تجاری بزرگ جهانی ترکیه است و ترکیه در سال میلادی گذشته، ۴۵ میلیارد دلار کالای چینی وارد کرد. علاوه بر این، ترکیه به عنوان عضوی از ناتو با روابط طولانی مدت با آمریکا و اتحادیه اروپا، می‌تواند از همکاری رو به رشد خود با چین برای اثبات استقلال استراتژیک و کسب نفوذ بر متحدان غربی خود استفاده کند. ترکیه همچنین شریک سازمان همکاری شانگهای (SCO) به رهبری چین است.

اما روابط میان دو کشور اخیرا پس از فروپاشی ناگهانی سرمایه‌گذاری یک میلیارد دلاری غول خودروسازی برقی بی‌وای‌دی چین دچار تنش شده است. این قرارداد مهم با حضور رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه، در ژوئیه ۲۰۲۴ منعقد شد و هدف آن تبدیل ترکیه به قطب تولید خودروهای برقی بود.

ماه گذشته، بی‌وای‌دی رسما کارخانه تولید خودروهای برقی برنامه‌ریزی شده یک میلیارد دلاری خود در مانیسای ترکیه را متوقف کرد و تمرکز خود را به افزایش تولید در داخل اتحادیه اروپا تغییر داد.

به گفته استلا لی، معاون اجرایی بی‌وای‌دی، این خودروساز مونتاژ خودروهای برقی را در کارخانه جدید خود در سگد مجارستان، در سه ماهه چهارم سال ۲۰۲۶ آغاز خواهد کرد و این کارخانه با هدف تولید ۱۵۰ هزار دستگاه در سال، ظرفیت خود را بعدا دو برابر خواهد کرد. ساخت خودرو در داخل اتحادیه اروپا به بی‌وای‌دی اجازه می‌دهد تا از تعرفه ۲۷ درصدی اتحادیه اروپا که بر واردات خودروهای برقی ساخت چین اعمال می‌شود، اجتناب کند، زیرا توافق اتحادیه گمرکی ترکیه برای دور زدن مقررات حمایتی «ساخت اروپا» کافی نیست.

شرکت بی‌وای‌دی با وجود این واقعیت که آنکارا مشوق‌های مالیاتی گسترده‌ای برای خودروهای وارداتی به ترکیه اعطا کرده بود، این کشور را با تصمیم خود خوار کرد. و اکنون پکن پس از آنکه چرخش بی‌وای‌دی آنکارا را تحقیر کرد، یک کمپین تبلیغاتی بزرگ و تهاجمی را در ترکیه آغاز کرده است تا واکنش‌های منفی را کاهش داده و اهداف ژئوپلیتیکی گسترده‌تر خود را حفظ کند.

طبق گزارش میدل ایست آی، سفارت چین در آنکارا مقالات تبلیغاتی بدون امضا را در رسانه‌های طرفدار دولت ترکیه منتشر کرده است که بر همکاری سطح بالا بین حزب کمونیست چین و حزب حاکم عدالت و توسعه ترکیه تاکید می‌کند. همچنین بنیاد دوستی ترکیه و چین که توسط دولت تامین مالی می‌شود، یک سفر هشت روزه با تمام هزینه‌های پرداخت شده به منطقه سین کیانگ را برای روزنامه‌نگاران ترک ترتیب داد.

در حالی که این اقدامات روابط عمومی، در تلاش برای تسکین درد ناشی از یک پروژه شکست خورده چند میلیارد دلاری است، کارشناسان خاطرنشان می‌کنند که وخامت مشکلات اقتصادی آنکارا به این معنی است که احتمالا به حفظ تعادل بین پکن و متحدان غربی خود ادامه خواهد داد.

بر اساس گزارش اویل پرایس، ماجرای بی‌وای‌دی در زمانی رخ می‌دهد که اقتصاد ترکیه با موانع بزرگی از جمله تورم بالا، کاهش ذخایر بین‌المللی و آسیب‌پذیری در برابر انرژی منطقه‌ای و اختلالات ناشی از درگیری‌ها روبرو است.

با این وجود، دولت ترکیه پس از کنار گذاشتن پروژه خودروهای برقی، از برنامه‌های خود برای آغاز مراحل قانونی جهت بازپس‌گیری مشوق‌های سرمایه‌گذاری از بی‌وای‌دی خبر داده است. ماه گذشته، وزارت صنعت و فناوری ترکیه مزایای مالیات بر واردات بی‌وای‌دی را لغو و خاطرنشان کرد که هیچ پیشرفتی در این پروژه حاصل نشده است. پس از تعلیق مزایای مالیاتی، فروش بی‌وای‌دی در ترکیه به شدت کاهش یافت و این خودروساز جایگاه برتر خود را در بخش خودروهای هیبریدی پلاگین به برند داخلی توگ (Togg) ترکیه واگذار کرد.