چرا تورم ۸۰ درصدی شد؟/ پیش‌بینی اقتصاد ایران در سال جاری

محمد صادق‌الحسینی درباره نصف شدن نرخ تورم ماهیانه در تیرماه ۱۴۰۵ اظهار کرد: وقتی تورم را در ۱۵ سال اخیر بررسی می‌کنیم می‌بینیم که در ابتدای دهه  ۹۰ شمسی تورم وارد کانال ۳۰ تا ۴۰ درصد شد. پس از امضای برجام و ایجاد چشم‌انداز مثبت نسبت به آن، از سال بعد اصلاحات نظام بانکی، به‌ویژه مثبت شدن نرخ بهره در دوره وزارت آقای طیب‌نیا رخ داد که منجر به تک‌رقمی شدن نرخ تورم شد؛ به‌طوری که متوسط نرخ تورم در آن سه سال به ۹.۵ درصد رسید.

اثر خروج آمریکا از برجام و تداوم سیاست‌های اشتباه

وی افزود: پس از خروج آمریکا از برجام و هم‌زمان با عدم انجام اصلاحات اقتصادی در داخل کشور، به‌ویژه تداوم نظام چندگانه ارزی و ثابت ماندن نرخ ارز ترجیحی، نرخ تورم با خروج ترامپ از برجام یک‌باره وارد کانال ۴۰ تا ۵۰ درصد شد و در همان سطح باقی ماند.

این اقتصاددان با اشاره به دوره ریاست جمهوری بایدن در ایالات متحده خاطرنشان کرد: با ورود بایدن به ریاست‌جمهوری آمریکا، تورم در ایران دوباره به کانال ۳۰ تا ۴۰ درصد رسید. هم‌زمان در داخل ایران، سیاست بالا بردن نرخ ارز ترجیحی از ۴۲۰۰ تومان به ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومان اجرا شد که منجر به کاهش فشار به نظام ارزی و فراهم شدن امکان سیاست‌گذاری پولی برای بانک مرکزی شد. همچنین با افزایش صادرات نفت ایران، نرخ تورم در کانال ۳۰ تا ۴۰ درصد تثبیت شد.

چرا تورم نقطه به نقطه وارد کانال ۸۰ درصد شد؟

صادق‌الحسینی تصریح کرد: از سوی دیگر، شاهد عدم اصلاحات نظام بانکی به‌ویژه در ترکیب و نحوه وام‌دهی، اعتبارسنجی، ناترازی دارایی‌های نظام بانکی و کفایت سرمایه بانک‌ها بودیم. این عوامل باعث شد در نقطه‌ای بایستیم که نرخ تورم نقطه به نقطه وارد کانال ۸۰ درصد شود؛ اتفاقی که در تاریخ اقتصاد ایران بی‌سابقه است و پیش از این تجربه نشده بود.

تورم مانا؛ موتورهای روشنِ گرانی

وی با بیان این‌که وضعیت فعلی به ما می‌گوید ایران در حال ورود به دوره‌های تورمی است که تا به حال تجربه نکرده است گفت: ما تورم مزمن داشتیم، اما اینکه تورم تا این حد بالا برود و بماند، سابقه نداشته است. به نظر می‌رسد این تورم «مانا» است، زیرا دو موتور ایجاد تورم که یکی «ارز ترجیحی و کسری بودجه دولت» و دیگری «عدم انجام اصلاحات انرژی» است، همچنان روشن هستند. تا زمانی که این دو مسئله حل نشود، تورم ما بالا و مانا باقی می‌ماند. البته اگر اصلاحات صورت گیرد، تورم می‌تواند مجدداً به کانال ۳۰ تا ۵۰ درصد بازگردد.

این اقتصاددان گفت: دو عامل باعث شده تورم از کانال ۳۰ تا ۵۰ درصد به ۸۰ درصد برسد؛ نخست، تحریم‌های گسترده و جنگ علیه ایران که به منابع ارزی فشار آورده و دوم، از بین رفتن چشم‌انداز آینده برای اقتصاد کشور. این دو عامل سبب شده که تورم بالا برود و پیش‌بینی من این است که امسال برای اولین بار تورم سه‌رقمی را تجربه خواهیم کرد.

هجوم به بازارها در غیاب افق روشن

به گفته صادق‌الحسینی، اگر مشکلات مذکور باقی بماند، مفروض بر اینکه روابط خارجی به همین شکل باشد، در وضعیت جنگی قرار داشته باشیم و هیچ‌گونه اصلاحات اقتصادی صورت نگیرد، متأسفانه تورم ماندگار خواهد بود. در حال حاضر، چشم‌انداز از آینده ایران و نقطه‌گذاری برای مسیر آینده مشخص نیست. اینکه افق روشنی برای مردم وجود ندارد، سبب هجوم به بازارهای دارایی می‌شود؛ چراکه مردم می‌خواهند ارزش دارایی خود را حفظ کنند.

وی اظهار کرد: به‌طور خلاصه، آنچه باعث این تورم بالا شده، تا زمانی که از بین نرود، تورم کاهش نخواهد یافت و آن چیزی نیست جز «جنگ و شرایط سیاست داخلی». شرایط سیاست داخلی، آن تورم ۳۰ تا ۵۰ درصد را توضیح می‌دهد، اما علت اینکه تورم بیش از این رقم بالا می‌رود، به تنش‌های بین‌المللی و مسئله جنگ مربوط است.