حفظ برتری سوخت‌های فسیلی در تولید برق جهان

وقتی «موسسه انرژی» در گزارش «بررسی آماری انرژی جهان» اعلام کرد شبکه جهانی برق همچنان توسط هیدروکربن‌ها اداره می‌شود، احتمالا باعث تعجب برخی از ناظران بازار شد. اما اکنون، گزارش دیگری این وضعیت را که جهان هنوز بیشتر برق خود را از زغال‌سنگ، گاز و نفت تولید می‌کند، تایید کرده است.

مرکز تحقیقات پیو پس از تجزیه و تحلیل داده‌های اندیشکده امبر که در «بررسی آماری انرژی جهان» با «موسسه انرژی» همکاری می‌کند، گزارش داد حدود ۵۷ درصد از برق جهان از هیدروکربن‌ها تولید می‌شود. در حالی که این سهم بخش قابل توجهی از کل را تشکیل می‌دهد، اما نسبت به ۶۵ درصد در سال ۲۰۰۰ کاهش یافته است. برای روشن شدن موضوع، گزارش «موسسه انرژی»، سهم زغال سنگ، گاز و نفت را در مصرف انرژی اولیه جهانی ۸۶ درصد تخمین می‌زند که اساسا در ۲۰ سال گذشته بدون تغییر بوده است.

طبق گزارش مرکز تحقیقات پیو، منابع انرژی جایگزین مانند انرژی بادی و خورشیدی، به ویژه انرژی خورشیدی، به سرعت در حال گسترش بوده‌اند. طبق داده‌های امبر، انرژی بادی و خورشیدی در مجموع ۱۷ درصد از تولید برق جهان را در سال گذشته تشکیل می‌دادند، در حالی که یک دهه پیش این دو در مجموع تنها کمتر از پنج درصد از تقاضا را پوشش می‌دادند.

در این گزارش آمده است: وقتی منابع انرژی تجدیدپذیر به همراه منابع انرژی مانند زمین گرمایی، برق آبی و انرژی جزر و مدی در نظر گرفته شوند، سهم بیشتری از تولید برق جهانی را نسبت به هیدروکربن‌ها به خود اختصاص می‌دهند. با توجه به ظرفیت قابل توجه تولید برق آبی جهان که دهه‌هاست مورد استفاده قرار می‌گیرد، این موضوع جای تعجب ندارد.

یکی از یافته‌های مشکل‌ساز گزارش مرکز تحقیقات پیو، کاهش تولید برق هسته‌ای است. این رقم سال گذشته به ۹ درصد از کل تولید برق کاهش یافت، در حالی که در سال ۲۰۰۰،   حدود ۱۷ درصد بود. دلیل این مشکل در گزارش «موسسه انرژی»  فاش شد و به نرخ رشد تقاضای برق در مقابل نرخ رشد ظرفیت تولید مربوط می‌شود.

طبق گزارش «موسسه انرژی» و شرکای آن، تقاضای انرژی در سطح جهان بسیار سریع‌تر از اضافه شدن ظرفیت تولید جدید – حتی انرژی خورشیدی که معمولا ساخت و بهره‌برداری از آن سریع است – در حال افزایش است.

«موسسه انرژی» در گزارش خود اعلام کرد به همین دلیل است که زغال سنگ و گاز – و تا حد کمتری نفت – همچنان بخش بزرگی از ترکیب تولید برق جهان را تشکیل می‌دهند. آنها می‌توانند بر خلاف جایگزین‌های خود، بر اساس تقاضا عرضه شوند و همچنین بر اساس تقاضا برق تولید کنند.

مرکز تحقیقات پیو همچنین به رشد بسیار سریع‌تر تقاضای برق در مقایسه با عرضه اشاره کرد و افزایش اجتناب‌ناپذیر استفاده از هیدروکربن‌ها را به صورت مطلق برجسته کرد، در حالی که طبق داده‌های امبر، سهم آنها از کل کاهش یافته است. از سوی دیگر، سهم انرژی‌های جایگزین، مانند انرژی بادی و خورشیدی، در حالی که تعدادی از کشورها مبارزه با انتشار گازهای گلخانه‌ای و وابستگی به واردات انرژی را آغاز کرده‌اند، افزایش یافته است.

چین تاکنون موفق‌ترین کشور در فاصله گرفتن از هیدروکربن‌ها بوده است و در عین حال، همچنان یکی از بزرگترین مصرف‌کنندگان هر سه منبع سوخت فسیلی باقی مانده است. این یکی دیگر از شواهد تفاوت بین ترکیب انرژی از نظر ظرفیت و مصرف انرژی است. چین بزرگترین بازار جهان برای ظرفیت بادی و خورشیدی است، اما همچنین بزرگترین مصرف‌کننده زغال سنگ و سازنده نیروگاه‌های زغال سوز جدید است.

بر اساس گزارش اویل پرایس، اتحادیه اروپا در انتهای دیگر این طیف قرار دارد و سال گذشته برق بیشتری از منابع غیر هیدروکربنی نسبت به هیدروکربن‌ها تولید کرده است. کل منابع جایگزین در این گزارش شامل تفکیک بر اساس نوع نیست، اما احتمالا شامل برق آبی نیز می‌شود. طبق داده‌های امبر، این سهم ۴۸ درصد بوده است، در حالی که ۲۹ درصد از کل برق توسط نیروگاه‌های گازی و زغال سنگ تولید شده است.