افت تولید محصولات غذایی در پی خاموشی چاه‌های کشاورزی/ سهمیه سوخت ماشین آلات کاهشی شد

همزمان با تداوم ناترازی انرژی، خاموشی چاه‌های کشاورزی به یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های تولیدکنندگان بخش کشاورزی تبدیل شده است. فعالان این بخش معتقدند قطع روزانه برق، علاوه بر کاهش تولید و هدررفت منابع آب، خسارت‌های گسترده‌ای به مزارع، باغات و گلخانه‌ها وارد کرده و در کنار مشکلاتی همچون تاخیر در پرداخت مطالبات گندم‌کاران، کاهش سهمیه سوخت ماشین‌آلات و موانع توسعه نیروگاه‌های خورشیدی، تولید محصولات کشاورزی و امنیت غذایی کشور را تحت تاثیر قرار داده است.

پیمان عالمی، رئیس اتاق اصناف کشاورزی،ضمن انتقاد از تشدید خاموشی چاه‌های کشاورزی، اظهار کرد: خاموشی چاه‌های کشاورزی امسال نسبت به سال گذشته زودتر آغاز شده و در حال حاضر برق این چاه‌ها روزانه تا ۶ ساعت قطع می‌شود. متاسفانه به دلیل اینکه تعرفه برق بخش کشاورزی ارزان‌ترین تعرفه است، چاه‌های کشاورزی در اولویت خاموشی برای جبران ناترازی برق قرار گرفته‌اند. این شیوه مدیریت موجب شده که در حوزه تامین امنیت غذایی کشور و تولید غذای مورد نیاز مردم با چالش‌های جدی مواجه شویم. علاوه بر خسارت‌هایی که به تاسیسات و تجهیزات چاه‌های کشاورزی وارد می‌شود و حتی در مواردی به تخریب و ریزش چاه‌ها می‌انجامد، کاهش تامین آب نیز موجب افت محسوس تولیدات کشاورزی شده است.

وی با بیان اینکه مساله ناترازی برق در تحقق امنیت غذایی چالشهایی ایجاد می‌کند، به پیامدهای خاموشی چاه‌های کشاورزی بر مدیریت منابع آب اشاره کرد و افزود: قطع روزانه برق چاه‌ها باعث می‌شود به طور میانگین بین یک تا دو ساعت از زمان آبیاری هر نوبت از دست برود، زیرا پس از وصل مجدد برق، آب زمان قابل توجهی نیاز دارد تا دوباره در مسیر جریان یافته و به مزارع برسد. در نتیجه، بخش قابل توجهی از آب هدر می‌رود. این موضوع در حالی رخ می‌دهد که وزارت نیرو و شرکت‌های آب منطقه‌ای متولی صیانت از منابع آب زیرزمینی هستند. اگر هدف، مدیریت مصرف آب است، این شیوه خود یکی از عوامل اصلی هدررفت منابع آبی و وارد آمدن خسارت به سفره‌های آب زیرزمینی محسوب می‌شود و باید مورد بازنگری قرار گیرد.

چاه‌های کشاورزی از اولویت خاموشی خارج شوند

رئیس اتاق اصناف کشاورزی یادآورشد: بر اساس مواد ۱۱ و ۱۳ قانون تشکیل وزارت جهاد کشاورزی و همچنین قانون برقی‌کردن چاه‌های کشاورزی، وزارت نیرو باید به الزامات قانونی توجه کند و نسبت به آن بی‌تفاوت نباشد، زیرا قانون‌گذار با هدف حفظ امنیت غذایی کشور و تامین کالاهای اساسی مردم این قوانین را وضع کرده است.

وی تاکید کرد: خاموش کردن چاه‌های کشاورزی برای جبران ناترازی برق، راهبردی کاملا اشتباه و مصداق سوءمدیریت است. متاسفانه امروز هزینه این تصمیم را نه تنها کشاورزان، بلکه مردم نیز پرداخت می‌کنند. وزارت نیرو، رئیس‌جمهور و نمایندگان مجلس باید در این زمینه همکاری کنند تا تصمیمی صحیح اتخاذ شود و چاه‌های کشاورزی از اولویت خاموشی خارج شوند. ما این شرایط را به هیچ وجه مناسب نمی‌دانیم و نسبت به آن نقد و اعتراض جدی داریم.

تولید محصولات غذایی در نتیجه قطعی برق چاه‌های کشاورزی ۳۰ درصد کاهش یافته است

عالمی با بیان اینکه خسارت‌های ناشی از خاموشی چاه‌های کشاورزی تنها به آسیب دیدن مزارع و باغات محدود نمی‌شود، گفت: برخی باغات با خسارت‌های جبران‌ناپذیر مواجه شده‌اند و علاوه بر آن، میزان تولید محصولات غذایی نیز در نتیجه قطعی برق چاه‌های کشاورزی حدود ۳۰ درصد کاهش یافته است. این کاهش تولید، جدا از خسارت‌هایی است که به باغات، مزارع و کشاورزان وارد می‌شود و برای امنیت غذایی و اقتدار غذایی کشور، عدد بسیار بزرگی محسوب می‌شود. از همین رو نسبت به این موضوع هشدار می‌دهیم و تأکید داریم که امنیت غذایی و قدرت غذایی کشور باید مورد توجه ویژه قرار گیرد.

چالش تامین انرژی، مانع توسعه گلخانه‌ها

رئیس اتاق اصناف کشاورزی در پاسخ به اینکه آیا توسعه کشت گلخانه‌ای می‌تواند به عنوان راهکاری برای مدیریت مصرف آب مطرح شود، اظهار کرد: هرچند گلخانه را نوعی تولید صنعتی در بخش کشاورزی می‌دانیم و آن را راهکاری مناسب برای افزایش بهره‌وری آب و خاک تلقی می‌کنیم، اما در تامین برق و انرژی مورد نیاز گلخانه‌ها نیز با مشکلات جدی مواجه هستیم. گلخانه‌ها در فصل تابستان برای تهویه صنعتی و در فصل زمستان برای تامین گرمایش به انرژی نیاز دارند، اما به دلیل مشکلات موجود در تامین انرژی، خسارت‌های سنگینی به گلخانه‌داران وارد شده است. همچنین با توجه به تورم و افزایش چند برابری هزینه‌های تولید، نمی‌توان انتظار داشت کشاورزان بدون برنامه‌ریزی مناسب در حوزه تامین انرژی به سمت توسعه کشت گلخانه‌ای حرکت کنند و چنین انتظاری با شرایط فعلی، واقع‌بینانه نیست.

برای جبران ناترازی سوخت، ۲۰ درصد سهمیه ماشین‌آلات کشاورزی کاهش یافته است

در بخش دیگری از این گفت‌وگو، عالمی به دیگر مشکلات بخش کشاورزی اشاره کرد و گفت: در آستانه آغاز سال زراعی جدید، کشاورزان علاوه بر چالش‌های مربوط به برق، با مشکلات جدی در تامین سوخت ماشین‌آلات کشاورزی نیز روبه‌رو هستند.  در حالی که خودروهای شخصی و حتی موتورسیکلت‌ها، سهمیه مشخص ماهانه سوخت دارند، برای ماشین‌آلات کشاورزی که وظیفه تولید غذای مردم را بر عهده دارند، سازوکار مناسبی برای تامین سوخت وجود ندارد. این در حالی است که کمتر از چهار درصد سوخت بخش حمل‌ونقل کشور به ماشین‌آلات کشاورزی اختصاص دارد، اما برای جبران ناترازی سوخت، ۲۰ درصد از سهمیه این ماشین‌آلات کاهش یافته است.

رئیس اتاق اصناف کشاورزی تصریح کرد: با این شرایط، هر تراکتور تنها حدود چهار روز در ماه و آن هم روزانه حداکثر هشت ساعت امکان فعالیت دارد و در سایر روزهای ماه عملا بلااستفاده می‌ماند. تولیدکنندگان بخش کشاورزی در شرایطی دشوار و به تعبیر خود، در شرایطی شبیه به جنگ، برای حفظ تولید و تامین امنیت غذایی کشور تلاش می‌کنند و انتظار دارند مسئولان نیز با نگاه حمایتی‌تر و همراهی بیشتر، مشکلات این بخش را مورد توجه قرار دهند.

عالمی با اشاره به مشکلات نقدینگی کشاورزان اظهار کرد: مطالبات گندم‌کاران نیز همچنان پرداخت نشده و این بی‌توجهی، در نهایت به زیان مردم، استقلال کشور و امنیت غذایی خواهد بود.

بخش قابل توجهی از درآمد سالانه حاصل از فروش برق خورشیدی، به کشاورزان پرداخت نمی‌شود

وی درباره استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر در بخش کشاورزی گفت: کشاورزان آمادگی دارند در توسعه انرژی خورشیدی به کشور کمک کنند و در این زمینه نیز دستورالعملی وجود دارد که بر اساس آن، تولیدکنندگان برق خورشیدی در بخش کشاورزی می‌توانند در قالب قرارداد با ساتبا، برق تولیدی خود را به این سازمان بفروشند.

رئیس اتاق اصناف کشاورزی ضمن انتقاد از مفاد این قرارداد افزود: بر اساس این دستورالعمل، بخش قابل توجهی از درآمد سالانه حاصل از فروش برق به کشاورزان پرداخت نمی‌شود. این موضوع را نوعی تبعیض و بی‌عدالتی می‌دانیم، زیرا با وجود فراهم بودن ظرفیت مناسب برای توسعه نیروگاه‌های خورشیدی در چاه‌ها و مزارع کشاورزی، چنین شرایطی انگیزه کشاورزان برای سرمایه‌گذاری در این حوزه را از بین می‌برد. در این قرارداد، هزینه برق تولیدی چهار ماه از سال به کشاورزان پرداخت نمی‌شود، در حالی که همین چهار ماه، به دلیل طولانی‌تر بودن روزها و تابش مستقیم خورشید، بیشترین میزان تولید برق را به خود اختصاص می‌دهد و درآمد حاصل از آن معادل بیش از نیمی از درآمد سالانه نیروگاه است.

عالمی همچنین اظهار کرد: کشاورزان درخواست دارند در زمان‌هایی که به دلیل محدودیت شبکه، امکان خرید برق تولیدی از سوی ساتبا وجود ندارد، اجازه داشته باشند از برق تولیدی خود برای تامین نیاز چاه‌ها و مزارع استفاده کنند، اما این امکان نیز برای آنان فراهم نشده است. مجموعه این موانع موجب شده است که کشاورزان تمایل چندانی به سرمایه‌گذاری در احداث نیروگاه‌های خورشیدی نداشته باشند؛ در حالی که از یک سو توسعه این بخش مورد تاکید قرار می‌گیرد و از سوی دیگر، شرایطی ایجاد می‌شود که عملا مانع ورود سرمایه‌گذاران و کشاورزان به این حوزه است.