نسخه جدید برای یارانه شیر خشک/ حمایت فقط برای نیازمندان واقعی

هانی تحویل‌زاده با اشاره به افزایش ۳۰ درصدی قیمت شیر خشک از هفته گذشته گفت: در حال حاضر تنها بخشی از مواد اولیه اصلی تولید شیر خشک با ارز ترجیحی تامین می‌شود و بخش مهمی از هزینه‌های تولید، از جمله بسته‌بندی، قوطی فلزی، مقوا و برخی مواد مورد استفاده در تولید، با نرخ آزاد محاسبه می‌شود.  به عنوان نمونه، قوطی فلزی که مهر سال گذشته حدود ۲۵ هزار تومان خریداری می‌شد، اکنون به حدود ۶۵ هزار تومان رسیده است. همچنین شیر بدون چربی که پیش‌تر حدود ۲۰ تا ۲۲ هزار تومان به ازای هر کیلوگرم بود، اکنون به بالای ۶۰ هزار تومان رسیده که این افزایش هزینه‌ها به‌طور مستقیم بر قیمت تمام‌شده محصول اثر می‌گذارد.

تولیدکنندگان درخواست افزایش قیمت ۵۵ درصدی داشتند، تنها ۳۰ درصد افزایش تصویب شد

رئیس انجمن تولیدکنندگان شیر خشک و غذای کودک با بیان اینکه تولیدکنندگان درخواست افزایش قیمت بیش از ۵۵ درصد را مطرح کرده بودند، اما تنها ۳۰ درصد افزایش قیمت تصویب شد، تاکید کرد: این میزان افزایش، همه هزینه‌های تولید را پوشش نمی‌دهد و تولیدکنندگان همچنان با فشار جدی هزینه‌ای مواجه هستند.

مصرف شیر خشک نسبت به پنج سال گذشته تقریبا دو برابر شده است. سال ۱۳۹۸ مصرف شیر خشک حدود ۴۵ میلیون عدد بود، اما اکنون به بیش از ۹۰ میلیون عدد رسیده است. این افزایش مصرف در حالی اتفاق افتاده که تعداد نوزادان افزایش چشمگیری نداشته است. بنابراین به نظر می‌رسد بخشی از مصرف، از الگوی واقعی مصرف نوزادان فاصله گرفته و به مصرف غیرهدفمند تبدیل شده باشد.  وی با بیان اینکه قیمت‌گذاری دستوری می‌تواند پیامدهای نامطلوبی داشته باشد، اظهار کرد: ادامه فاصله میان قیمت واقعی و قیمت مصوب می‌تواند تولیدکننده را زیان‌ده کند و از سوی دیگر، به دلیل پایین بودن قیمت شیر خشک در ایران نسبت به کشورهای اطراف، ریسک قاچاق معکوس و خروج محصول از شبکه رسمی را افزایش دهد.

تحویل‌زاده به دو برابر شدن مصرف شیر خشک نسبت به پنج سال گذشته اشاره کرد و گفت: سال ۱۳۹۸ مصرف شیر خشک حدود ۴۵ میلیون عدد بود، اما اکنون به بیش از ۹۰ میلیون عدد رسیده است. این افزایش مصرف در حالی اتفاق افتاده که تعداد نوزادان افزایش چشمگیری نداشته‌اند. بنابراین به نظر می‌رسد بخشی از مصرف، از الگوی واقعی مصرف نوزادان فاصله گرفته و به مصرف غیرهدفمند تبدیل شده باشد.  این وضعیت به نفع کشور نیست، زیرا باعث افزایش مصرف منابع ارزی کشور می‌شود. قیمت باید به واقعیت‌های هزینه‌ای نزدیک شود؛ چراکه وقتی کالایی پایین‌تر از قیمت واقعی عرضه می‌شود، حتی با افزایش تامین نیز مشکل کمبود و مصرف غیرهدفمند به‌طور کامل حل نمی‌شود.

حمایت‌ها باید هدفمندتر شود

وی درباره حمایت از خانوارها در شرایط معیشتی فعلی و اینکه دولت باید برای حمایت از دهک‌های نیازمند اقدام کند گفت: وظیفه تولیدکننده این است که محصول با کیفیت تولید و زنجیره تامین را به شکلی مدیریت کند که محصول به دست مردم برسد، اما حمایت معیشتی از خانوارهای نیازمند وظیفه دولت است.  دولت سالانه حدود پنج تا هشت میلیون عدد شیر خشک رایگان در اختیار خانواده‌های کم‌بضاعت قرار می‌دهد. همچنین بخشی از مواد اولیه با ارز ترجیحی تامین می‌شود و بیمه سلامت نیز بخشی از هزینه‌ها را پوشش می‌دهد. بنابراین دولت در حال حاضر نیز یارانه قابل توجهی برای شیر خشک پرداخت می‌کند. به طور کلی، حمایت‌ها باید هدفمندتر شود تا منابع به خانواده‌هایی برسد که واقعا به آن نیاز دارند.

تحویل‌زاده در ادامه درباره میزان تولید و واردات شیر خشک نیز گفت: حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد شیر خشک مصرفی کشور وارداتی است که بیشتر شامل محصولات رژیمی و متابولیک شده و بخش عمده شیر خشک نوزاد نیز در داخل تولید می‌شود. در حال حاضر شش کارخانه تولید شیر خشک نوزاد در کشور فعال هستند که ظرفیت تولید آنها حدود ۱۳۰ میلیون عدد در سال است. برآورد انجمن از نیاز واقعی کشور حدود ۵۰ میلیون عدد در سال است، اما به دلیل یارانه‌ها و پایین بودن قیمت نسبت به قیمت واقعی، مصرف ثبت‌شده به حدود ۹۰ میلیون عدد رسیده و همچنان بخشی از ظرفیت تولید کشور خالی مانده است.

۸۵ درصد مواد اولیه مورد نیاز تولید شیر خشک، وارداتی است

رئیس انجمن تولیدکنندگان شیر خشک و غذای کودک درباره مواد اولیه تولید نیز گفت: حدود ۸۵ درصد مواد اولیه مورد نیاز تولید شیر خشک، وارداتی است. در گذشته چند کارخانه بزرگ برای تولید مواد اولیه داخلی اقدام کردند تا کشور وابستگی کمتری داشته باشد، اما به دلیل وجود ارز ترجیحی و پایین بودن قیمت واردات، تولید داخلی مواد اولیه صرفه اقتصادی کافی ندارد.

وی توضیح داد: وقتی تولیدکننده داخلی مواد اولیه باید با محصولی رقابت کند که با ارز ترجیحی وارد می‌شود، امکان رقابت واقعی ندارد. به همین دلیل توسعه این صنعت متوقف شده است. از زمانی که ارز ترجیحی برای این حوزه ایجاد شده، انگیزه سرمایه‌گذاری در تولید مواد اولیه کاهش پیدا کرده است.  قیمت باید به گونه‌ای تنظیم شود که هم تولیدکننده امکان ادامه فعالیت داشته باشد و هم دولت بتواند حمایت هدفمند از خانواده‌های نیازمند را انجام دهد.