پرواز ترکش‌های جنگ به سمت اقتصادهای اروپایی

این افزایش قیمت، شدیدترین شوک انرژی این قاره از زمان بحران ۲۰۲۲ است و به بازاری وارد می‌شود که از قبل به شکل خطرناکی در معرض خطر قرار داشت زیرا موجودی گاز در سراسر اروپا در پایین‌ترین سطح فصلی خود در سال‌های اخیر قرار دارد.

با توجه به بسته بودن تنگه هرمز که تقریبا یک پنجم تجارت نفت جهان از مسیر آن عبور می‌کند، اقتصاددانان و تحلیلگران انرژی هشدار می‌دهند که حتی یک اختلال کوتاه می‌تواند به رشد اروپا آسیب برساند، تورم را به بالاتر از هدف برساند و به طور بالقوه بانک مرکزی اروپا (ECB) را مجبور کند در مسیرهای نرخ بهره‌ای که اخیرا تثبیت کرده بود، بازنگری کند.

تنگه هرمز، یکی از مهمترین کریدورهای انرژی از نظر استراتژیک در جهان است و برای اروپا، این موضوع قابل توجه است زیرا قطر تقریبا ۱۵ درصد از کل واردات گاز طبیعی مایع (ال‌ان‌جی) این منطقه را تامین می‌کند و عبور بدون مانع از طریق این تنگه را به موضوعی برای امنیت انرژی تبدیل می‌کند.

از زمانی که این منطقه پس از سال ۲۰۲۲ واردات سوخت‌های فسیلی روسیه را به میزان چشمگیری کاهش داد، میزان وابستگی اروپا به جریان‌های انرژی خلیج فارس به طور قابل توجهی افزایش یافته است.

بریجت پین، رئیس پیش‌بینی انرژی در موسسه «آکسفورد اکونومیکس» گفت: در حال حاضر نگرانی اصلی، اختلال در تجارت است نه از دست دادن تولید. او تخمین زد که عرضه نفت می‌تواند در سه ماهه آینده، حدود چهار میلیون بشکه در روز مختل شود. در حالی که تولیدکنندگان خلیج فارس ظرفیت اضافی برای جبران کاهش عرضه ایران دارند، پین هشدار داد که مسیرهای کشتیرانی جایگزین تنها می‌توانند حدود یک سوم نفتی را که معمولا از هرمز عبور می‌کند، حمل کنند.

اروپا با سطح ذخیره‌سازی گاز غیرمعمول و پایین وارد ماه مارس شد. موجودی در سراسر قاره تقریبا ۳۰ درصد بود و آلمان به عنوان بزرگترین اقتصاد اروپا، ذخایر خود را تا ۲۱.۶ درصد گزارش کرد.

«آکسفورد اکونومیکس» هشدار داد که اختلال در صادرات ال‌ان‌جی قطر می‌تواند خریداران آسیایی را مجبور کند تا برای محموله‌ها با اروپا رقابت شدیدتری داشته باشند و این امر به طور بالقوه پر کردن مجدد مخازن گاز را برای کشورهای اروپایی قبل از زمستان آینده دشوارتر می‌کند.

افزایش ریسک تورم و رشد اقتصادی

انتظار می‌رود قیمت‌های بالاتر انرژی بر تورم در سراسر اروپا تاثیر بگذارد.

الیور راکائو، اقتصاددان ارشد آلمان در «آکسفورد اکونومیکس» گفت: «ذخایر گاز تخلیه شده اروپا و وابستگی به مسیرهای حمل و نقل از طریق خاورمیانه، به افزایش خطرات شوک تورمی بزرگتر در عرضه اشاره دارد. این می‌تواند به یک مانع اضافی برای پیش‌بینی ما برای رشد تولید ناخالص داخلی ۲۰۲۶ که از قبل هم کمتر از حد انتظار بود، تبدیل شود.»

«آکسفورد اکونومیکس» انتظار دارد که این درگیری، تورم کل منطقه یورو را در سال ۲۰۲۶ به میزان ۰.۳ تا ۰.۵ درصد افزایش دهد و آن را به حدود ۲.۳ درصد برساند.

هزینه‌های بالاتر انرژی همچنین می‌تواند قدرت خرید خانوار را کاهش دهد و رشد اقتصادی را کاهش دهد. راکائو تخمین می‌زند که این شوک می‌تواند رشد تولید ناخالص داخلی منطقه یورو را امسال حدود ۰.۱ درصد کاهش دهد و به تقریبا یک درصد برساند.

اقتصاددانان گلدمن ساکس گفتند که جنگ علیه ایران در حال حاضر باعث تجدیدنظر در پیش‌بینی‌های آنها برای رشد اقتصادی، تورم و سیاست بانک مرکزی شده است. سون جاری استن، اقتصاددان ارشد اروپایی در گلدمن ساکس گفت: «ما با توجه به درگیری‌های در حال تحول در خاورمیانه، در حال ایجاد تغییراتی در پیش‌بینی‌های رشد، تورم و بانک‌های مرکزی خود هستیم.»

گلدمن ساکس همچنین تخمین می‌زند که قیمت‌های بالاتر انرژی، رشد اقتصادی را امسال در سراسر منطقه یورو، انگلیس، سوئد و سوئیس به میزان ۰.۱ تا ۰.۲ درصد کاهش می‌دهد.

با این حال، اگر قیمت‌های انرژی به شدت افزایش یابد یا برای مدت طولانی‌تری بالا بماند، چشم‌انداز می‌تواند بدتر شود. طبق تخمین‌های این بانک، در یک سناریوی نزولی، قیمت نفت می‌تواند نزدیک به ۸۰ دلار (۷۴ یورو) در هر بشکه و قیمت گاز حدود ۷۰ یورو در هر مگاوات ساعت باقی بماند. در یک سناریوی شدید، نفت می‌تواند به ۱۰۰ دلار (۹۲ یورو) در هر بشکه و گاز به ۱۰۰ یورو در هر مگاوات ساعت برسد. در سناریوهای شدیدتر، تاثیر می‌تواند بسیار بیشتر باشد.

تورم کل تا اواخر سال ۲۰۲۶ می‌تواند در یک سناریوی نزولی تقریبا دو درصد و در یک شوک شدید تا ۳.۶ درصد بیشتر باشد.

گلدمن ساکس اعلام کرد در صورتی که افزایش قیمت انرژی اثرات قابل توجهی بر تورم اصلی ایجاد کند،  انتظار دارد بانک مرکزی اروپا در سناریوی نزولی شدید، دو افزایش ۲۵ واحد پایه نرخ بهره را در نیمه دوم سال ۲۰۲۶ اعمال کند.

افزایش فشار ناشی از اختلالات لجستیکی 

جنگ همچنین شبکه‌های لجستیکی جهانی را مختل می‌کند و عدم قطعیت بیشتری را برای تجارت اروپا ایجاد می‌کند.

تنگه هرمز تقریبا ۲ تا ۳ درصد از حجم کانتینرهای جهانی را جابه جا می‌کند و حدود ۱۰۰ کشتی کانتینری در حال حاضر در خلیج فارس سرگردان هستند.

برخی از بزرگترین شرکت‌های حمل و نقل جهان، از جمله هاپاگ لوید و ام‌اس‌سی، رزرو به مقصد و از مبدا بنادر خلیج فارس را متوقف کرده‌اند، در حالی که سی‌ام‌ای سی‌جی‌ام پذیرش محموله‌ها به منطقه را به طور کامل متوقف کرده است.

این بحران همچنین نگرانی‌هایی را در مورد دریای سرخ ایجاد کرده است.

نیروهای مسلح یمن که در اکتبر گذشته، حملات به کشتی‌های تجاری را متوقف کرده بودند، تهدید به از سرگیری حملات کرده‌اند و همین امر باعث شده است که معدود شرکت‌هاسی که به آن مسیر بازگشته بودند، از دماغه امید نیک عبور کنند که هزینه‌های حمل و نقل را بیش از پیش افزایش خواهد داد.

در همین حال، اختلال در مراکز اصلی هوانوردی خلیج فارس، ظرفیت حمل بار هوایی جهانی را کاهش داده است.

قطر ایرویز کارگو، امارات اسکای کارگو و اتحاد روی هم رفته تقریبا ۱۳ درصد از ظرفیت حمل بار هوایی جهانی را تشکیل می‌دهند و نقش کلیدی در اتصال آسیا و اروپا دارند. با زمین‌گیر شدن بسیاری از پروازها و بسته شدن حریم هوایی منطقه‌ای، شرکت‌های حمل و نقل بار شروع به اجاره پروازهای مستقیم بین آسیا و اروپا کرده‌اند و این تغییر در حال حاضر هزینه‌های حمل و نقل را افزایش می‌دهد.

طبق شاخص فریتوس ایر، نرخ حمل بار از جنوب شرقی آسیا به اروپا در روزهای اخیر، بیش از ۶ درصد افزایش یافته است.

تعادل انرژی شکننده

برای اروپا، درگیری‌های در حال وقوع، آسیب‌پذیری مدل انرژی پس از روسیه را برجسته می‌کند. در حالی که این قاره از سال ۲۰۲۲ وابستگی خود به گاز خط لوله روسیه را به طور قابل توجهی کاهش داده است، بخش زیادی از این عرضه با واردات ال‌ان‌جی از راه دریا جایگزین شده است.

این تغییر، اروپا را بیشتر در معرض اختلالات در مسیرهای کشتیرانی جهانی و تنش‌های ژئوپلیتیکی در مناطق ترانزیتی کلیدی مانند خاورمیانه قرار داده است.

بر اساس گزارش یورونیوز، با توجه به پایین بودن موجودی گاز و پر شدن فصلی مخازن، هرگونه اختلال طولانی مدت در جریان انرژی از خلیج فارس می‌تواند به سرعت بازارها و اقتصادهای اروپایی را تحت تاثیر قرار دهد.