هدف از انتقال سهمیه سوخت به کارت‌های بانکی چیست؟

سید بهاءالدین حسینی‌هاشمی درباره انتقال سهمیه سوخت به کارت‌های بانکی توضیح داد: به هر حال این موضوع مصوب شده و قرار است اجرا شود؛ یعنی فرد با یک کارت بانکی سوخت‌گیری کند و هم‌زمان با ورود بنزین به باک، مبلغ آن از حسابش کسر شود. هدف اعلامی این طرح هم اصلاح شیوه عرضه بنزین یارانه‌ای، شفاف‌سازی مصرف و ساده‌تر شدن فرآیند سوخت‌گیری عنوان شده است؛ یعنی به جای استفاده از دو کارت، با یک کارت هم پرداخت و هم سوخت‌گیری انجام شود.

او ادامه داد: در عمل فقط کارت سوخت حذف می‌شود، در حالی که سوئیچ و سیستم هوشمند سوخت‌رسانی همچنان وجود دارد. آن سیستم محاسباتی که سهمیه هر خودرو، قیمت سهمیه‌ای، نرخ آزاد و سایر جزئیات را محاسبه می‌کند، در نرم‌افزار بانکی وجود ندارد. این محاسبات در همان مرکز داده و مغز هوشمند سامانه کارت سوخت انجام می‌شود. بنابراین باید ارتباطی میان سیستم بانکی و آن دیتاسنتر برقرار شود تا اطلاعات منتقل و سپس پرداخت انجام شود که خود می‌تواند مشکلاتی ایجاد کند.

به نظر می‌رسد این اقدام بیشتر پاک کردن صورت مسئله اصلی است تا حل آن. این طرح چه شفافیت جدیدی ایجاد می‌کند؟! 

این کارشناس حوزه بانک اظهار کرد: از سوی دیگر، مسائلی مانند مالک نبودن راننده، خودروهای شرکتی، کامیون‌هایی که چند مالک دارند و موارد مشابه مطرح است. آیا کارت همه مالکان باید متصل شود؟ اگر کارت سوخت به هر دلیل تعلق نگیرد، نحوه سوخت‌گیری چگونه خواهد بود؟ این‌ها از جمله مسائلی هستند که باید میان بانک‌ها، وزارت ارتباطات و وزارت اقتصاد هماهنگ شود.

حسینی‌هاشمی در پاسخ به این سوال که آیا این طرح به شفافیت در مصرف و توزیع یارانه سوخت کمک می‌کند، تصریح کرد: کارت‌های سوخت فعلی معتبر هستند و شفافیت وجود دارد. کاملاً مشخص است چه میزان سوخت وارد جایگاه می‌شود و چه مقدار فروخته می‌شود؛ هر خودرو با کد ملی مالک شناسایی شده و همه اطلاعات ثبت است، بنابراین من متوجه نمی‌شوم که این طرح دقیقاً چه شفافیت جدیدی ایجاد می‌کند که برخی مسئولان از آن صحبت می‌کنند.

او درباره یارانه سوخت نیز گفت: بحث یارانه سوخت موضوع جداگانه‌ای است؛ افرادی که خودرو ندارند در حال حاضر به خاطر شرایط موجود نمی‌توانند از این یارانه استفاده کنند. زمانی مطرح بود که سهمیه سوخت به همه افراد (داری خودرو و بدون خودرو) داده شود تا افراد بتوانند آن را استفاده یا حتی واگذار کنند. اگر هدف چنین چیزی باشد، بحث متفاوت است. در شرایط فعلی، به نظر می‌رسد این اقدام بیشتر پاک کردن صورت مسئله اصلی است تا حل آن.

کشورهایی که سهمیه‌بندی با کارت سوخت ندارند، سیستم چند نرخی هم ندارند.

این کارشناس اقتصادی تاکید کرد: هم اکنون میزان ورود و فروش سوخت، خودروها و مالکان کاملاً مشخص و قابل کنترل است. بنابراین به نظر من این طرح کمک چندانی به شفاف‌سازی یا اصلاح شیوه فعلی نمی‌کند. شاید تنها مزیت آن ساده‌تر شدن فرآیند باشد که فرد به جای دو کارت، یک کارت استفاده کند، اما همان هم می‌تواند مشکلات جدیدی ایجاد کند.

او در پاسخ به این سوال که آیا زیرساخت نظام بانکی در شرایط فعلی آمادگی اجرای این طرح را دارد، خاطرنشان کرد: از نظر فنی، سیستم بانکی قابلیت اتصال و انجام پرداخت را دارد، اما باید اصلاحاتی در Core Banking بانک‌ها و سامانه‌های داده انجام شود تا بتوانند اطلاعات سهمیه را از مرکز هوشمند سوخت دریافت و اعمال کنند. همچنین در مواردی که خودرو متعلق به شرکت است یا راننده مالک نیست و کارت به نام فرد دیگری ثبت شده، چالش‌هایی وجود دارد. در مجموع، از نظر بانکی امکان‌پذیر است، اما نیازمند هماهنگی و اصلاحات نرم‌افزاری خواهد بود.

حسینی‌هاشمی در پاسخ به این سوال که آیا تجربه مشابهی در سایر کشورها وجود دارد، توضیح داد: تا جایی که اطلاع دارم، کشورهایی که سهمیه‌بندی با کارت سوخت ندارند، سیستم چند نرخی هم ندارند. در جایگاه کارت بانکی را وارد می‌کنند و پرداخت انجام می‌شود، مانند فروشگاه‌ها. آنجا دیگر بحث سهمیه، مازاد یا نرخ آزاد مطرح نیست که نیاز به ارتباط با مرکز داده جداگانه داشته باشد. بنابراین شرایط آن کشورها با وضعیت ما متفاوت است.