ارز تک نرخی آمد؛ فین تِک‌ها آماده‌اند؟

احمد پیشگاه‌زاده -رئیس کمیسیون صنعت پرداخت سازمان نظام صنفی رایانه‌ای با بیان اینکه سیاست تک‌نرخی کردن ارز می‌تواند دو نقش متضاد در صنعت فناوری‌های مالی (فین‌تک) ایفا کند، تصریح کرد: تک‌نرخی شدن ارز، از یک سو به عنوان کاتالیزور شفافیت عمل می‌کند و از سوی دیگر هزینه‌های شرکت‌های فعال در این حوزه را افزایش می‌دهد. این تغییرات از یک سو بر تمام بخش‌های اکوسیستم فین‌تک تأثیرگذار خواهد بود و از سوی دیگر در عملکرد شرکت‌ها و در رفتار کاربران تحول ایجاد می‌کند.

وی درباره تأثیرات تک‌نرخی شدن ارز در بخش‌های مختلف فین‌تک مثل وام‌دهی و خدمات اعتباری اظهار کرد: در حوزه وام‌دهی و مدل‌هایی مانند «الان بخر، بعداً پرداخت کن»، شاهد افزایش تقاضا خواهیم بود. با افزایش قیمت کالاهای دیجیتال و لوازم خانگی ناشی از تک‌نرخی شدن ارز و کاهش قدرت خرید، کاربران بیشتری به سرویس‌های اعتباری روی می‌آورند. این روند باعث رونق بخش لندتک (فناوری وام‌دهی) می‌شود اما از طرف دیگر، شرکت‌های فین‌تک با بحران نقدینگی و افزایش نرخ بهره مواجه می‌شوند. در شرایط تورمی، تأمین مالی برای آن‌ها هزینه‌بردارتر خواهد شد و ریسک نکول نیز افزایش می‌یابد.

پیشگاه‌زاده با تاکید بر اینکه بازار رمزارزها در ایران نیز تحت تأثیر نرخ ارز قرار دارد، درباره تاثیر تک‌نرخی شدن ارز بر این بازار گفت: تک‌نرخی شدن ارز می‌تواند به شفافیت بیشتر بازار رمزارزها منجر شود. پیش از این، تفاوت بین نرخ ارز رسمی و آزاد باعث ایجاد آربیتراژهای کاذب می‌شد. با حذف این شکاف، قیمت‌گذاری در صرافی‌های داخلی قابل پیش‌بینی‌تر خواهد شد. اگر ثبات نسبی در نرخ ارز ایجاد شود، رمزارزها می‌توانند از ابزاری برای نوسان‌گیری روزانه به ابزاری برای سرمایه‌گذاری بلندمدت یا پرداخت‌های بین‌المللی تبدیل شوند. البته در صورت وقوع شوک ارزی، احتمال خروج نقدینگی به سمت استیبل‌کوین‌ها وجود دارد.

وی در ادامه به تغییرات تک‌نرخی شدن ارز روی صنعت پرداخت و زیرساخت‌های بانکی اشاره کرد و گفت: بسیاری از تجهیزات پرداخت مانند پایانه‌های فروش و سرورها وارداتی هستند. تک‌نرخی شدن ارز هزینه‌های توسعه و نگهداری زیرساخت پرداخت را به شدت افزایش می‌دهد و فشار مالی زیادی بر شرکت‌های PSP وارد می‌کند. همچنین، اگر مدل کارمزدها که به صورت ریالی و ثابت تعیین شده‌اند، اصلاح نشود، بسیاری از پرداخت‌یارها با بحران سودآوری مواجه خواهند شد.

به اعتقاد پیشگاه‌زاده به‌طور قطع حوزه‌های دیگری مانند مدیریت ثروت نیز تحت تأثیر تک‌نرخی شدن ارز قرار می‌گیرند. با واقعی شدن نرخ ارز، بازارهای دارایی‌محور مانند طلا و سهام واکنش نشان می‌دهند. فین‌تک‌های فعال در حوزه مدیریت ثروت، مانند صندوق‌های قابل معامله و اپلیکیشن‌های معاملاتی، ممکن است با حجم بالایی از درخواست‌های کاربران برای جابه‌جایی دارایی‌ها مواجه شوند. همچنین، نوسانات اولیه پس از اجرای این سیاست ممکن است عملکرد الگوریتم‌های معاملاتی را تحت تأثیر قرار دهد.

رئیس کمیسیون صنعت پرداخت سازمان نظام صنفی رایانه‌ای، جنبه‌های مثبتی نیز برای این سیاست در حوزه فین‌تک برشمرد و عنوان کرد: یکی از مهم‌ترین جنبه‌های مثبت، تأثیر آن بر شفافیت مالی و کاهش پولشویی است. با حذف شکاف نرخ ارز، انگیزه برای دور زدن نرخ‌های رسمی کاهش می‌یابد و سیستم‌های نظارتی و فین‌تک‌های حوزه انطباق بهتر عمل می‌کنند. این سیاست در بلندمدت به نفع پلتفرم‌هایی خواهد بود که بر پایه شفافیت و تسهیل دسترسی به اعتبار بنا شده‌اند.

او در پایان تاکید کرد: سیاست تک‌نرخی کردن ارز در کوتاه‌مدت ممکن است حاشیه سود شرکت‌های فین‌تک را کاهش دهد، اما در بلندمدت فرصتی برای شفاف‌تر شدن بازارهای مالی و تقویت زیرساخت‌های دیجیتال ایران است. اگر دولت بتواند یارانه‌های نقدی یا کالابرگ‌های الکترونیکی را از طریق شبکه فین‌تک توزیع کند، این سیاست می‌تواند به بزرگ‌ترین فرصت برای فراگیری مالی در کشور تبدیل شود.