رشد تولید و صادرات نفت ایران با وجود رکود اقتصادی

بانک مرکزی رشد اقتصادی ۶ ماهه نخست امسال را در داده‌های آماری خود اعلام کرده است که طبق این گزارش، بر اساس برآوردهای اولیه، تولید ناخالص داخلی کشور به قیمت پایه و به قیمت ثابت سال ۱۴۰۰ از ۴۰۲۸۳.۹ هزار میلیارد ریال در ۶ ماهه اول سال ۱۴۰۳ به ۴۰۰۲۴.۱ هزار میلیارد ریال در نیمه نخست سال ۱۴۰۴ کاهش یافته که گویای نرخ رشد تولید ناخالص داخلی به مقدار منفی ۰.۶ درصد در این بازه زمانی است.

بر اساس اعلام وزارت نفت، با توجه به وضع کلی اقتصاد، محاسبات فصلی نشان می‌دهد اقتصاد ایران در نیمه نخست سال ۱۴۰۴ نسبت به دوره مشابه پارسال با کاهش رشد اقتصادی و رکود مواجه بوده، اما در همین شرایط رشد بخش نفت در ایران با رشدی ۱.۱ درصدی همراه بوده است. رشدی که افزون بر تأمین بخش زیادی از منابع ارزی مورد نیاز ایران در شرایط تحریم، جنگ اقتصادی و حتی جنگ ۱۲ روزه، بخشی از رشد منفی سایر بخش‌ها را نیز جبران کرده است.

برآورد ارزش افزوده فعالیت‌های مختلف اقتصادی در نیمه نخست سال ۱۴۰۴ نشان می‌دهد که علت اصلی کاهش نرخ رشد تولید ناخالص داخلی را باید در افت ارزش افزوده فعالیت‌های صنعت، ساختمان و کشاورزی، جنگلداری و ماهیگیری جست‌وجو کرد. به‌گونه‌ای که سهم ارزش افزوده هر یک از این فعالیت‌ها در نرخ رشد منفی ۰.۶ درصدی تولید ناخالص داخلی در نیمه اول سال ۱۴۰۴، به‌ترتیب منفی ۰.۷ درصد، منفی ۰.۶ درصد و منفی ۰.۴ درصد برآورد شده است.

در نیمه نخست سال ۱۴۰۴ ارزش افزوده گروه کشاورزی به قیمت ثابت سال ۱۴۰۰، ۵۵۶۲.۵ هزار میلیارد برآورد شده که نسبت به دوره مشابه پارسال ۲.۹ درصد کاهش یافته است.

برآوردهای انجام‌شده در این زمینه بر اساس آمارهای پایه دریافتی از وزارت جهاد کشاورزی درباره تولید محصولات زراعی، باغی، دامی و شیلات انجام شده است. کاهش تولید محصولاتی همچون گندم، جو، پسته و خرما از مهم‌ترین عوامل افت رشد ارزش افزوده گروه کشاورزی در شش‌ماهه نخست امسال به شمار می‌رود.

بر اساس محاسبات اولیه ارزش‌ افزوده گروه نفت در نیمه نخست سال ۱۴۰۴ به قیمت ثابت سال ۱۴۰۰، ۳۲۸۶.۲ هزار میلیارد ریال برآورد می‌شود که گویای رشد ۱.۱ درصدی نسبت به دوره مشابه پارسال است. گروه نفت ۰.۱ از رشد اقتصادی کشور را به خود اختصاص داده است.

نتایج حاصل از محاسبات مقدماتی در این زمینه نشان‌دهنده آن است که افزایش نرخ رشد ارزش‌ افزوده این گروه در این دوره، ناشی از افزایش تولید و صادرات نفت خام، همچنین افزایش تولید فرآورده‌های نفتی نسبت به دوره مشابه پارسال بوده است.

گروه صنایع و معادن در نیمه اول سال ۱۴۰۴ از نرخ رشدی معدل منفی ۳.۴ درصد برخوردار بود که در مقایسه با دوره مشابه پارسال ۵.۲ واحد کاهش یافته و در نتیجه سهمی معادل منفی ۱. واحد درصد از نرخ رشد منفی ۰.۶ درصدی اقتصاد را در دوره مورد بررسی به خود اختصاص داده است.

در این گروه، ارزش افزوده بخش های صنعت، استخراج معدن، ساختمان، تأمین برق، گاز و تهویه هوا و آبرسانی، مدیریت پسماند، فاضلاب و فعالیت‌های تصفیه به‌ترتیب با نرخ‌های رشد منفی ۲.۶ درصد، ۴.۶ درصد، منفی ۱۲.۹ درصد، منفی ۰.۱ درصد و منفی ۲.۶ درصد مواجه بوده‌اند.

ارزش افزوده گروه خدمات نیز در نیمه نخست سال ۱۴۰۴ از نرخ رشد ۱.۸ درصدی برخوردار بود و سهم آن از رشد اقتصادی منفی ۰.۶ درصدی تولید ناخالص داخلی ۰.۸ درصد برآورد می‌شود.