فکری به حال گاز صنایع شود/ زمستان در راه است!

هنوز ماه دوم پاییز است و فصل سرما شروع نشده که دغدغه‌های تامین انرژی به خصوص گاز صنایع در ماه‌های سرد سال یکی از نگرانی‌های مهم صنایع کشور به ویژه شهرک‌های صنعتی است و معتقدند اگر فکری به حال این موضوع نشود، هزینه‌های متعددی از جمله کاهش بهره‌وری و در نهایت تعدیل نیروی کار را به همراه دارد و در نهایت اقتصاد کشور متحمل این چالش می‌شود.

در تابستانی که گذشت، ناترازی گسترده‌ای صنایع کشور را تحت پوشش قرار داد که از اردیبهشت ماه تا پایان شهریورماه سال‌ جاری ادامه داشت. البته این ناترازی در حوزه نیاز تامین برق صنایع بود و امروز در حالی که مصرف برق کاهش پیدا کرده و تا حدودی با قطعی گسترده در صنایع روبرو نیستیم اما فصل سرد، تهدید دیگری است که در حال نزدیک شدن به آن هستیم.

در شرایط کمبود گاز، بسیاری از واحدهای صنعتی اعلام کردند که ناچار به کاهش ساعات کاری یا توقف کامل تولید می‌شوند که این مسئله بدون هیچگونه تعارفی ممکن است منجر به کاهش تولید ناخالص داخلی و آسیب به اقتصاد ملی شود.

از سوی دیگر، به اعتقاد تحلیلگران، صنایع پتروشیمی که به شدت وابسته به گاز طبیعی به عنوان خوراک و انرژی هستند، بیش‌ترین آسیب را از کمبود گاز متحمل می‌شوند و کاهش تولید در این صنایع، نه تنها درآمد حاصل از صادرات را کاهش بلکه به زنجیره تامین مواد اولیه سایر صنایع نیز لطمه وارد می‌کند.

گذشته از این، کمبود گاز مورد نیاز صنایع، موجب افزایش قیمت حامل‌های انرژی جایگزین می‌شود که به نوبه خود هزینه‌های تولید را افزایش و رقابت‌پذیری میان صنایع را از بین می‌برد و در نهایت صنایعی که از توان و کفایت سرمایه بالاتری برخوردار باشند، به سمت استفاده از منابع انرژی گران‌تر سوق و این امر نه تنها به بهره‌وری تولید آسیب بلکه اثرات زیست‌محیطی منفی نیز به دنبال خواهد داشت.

از دیگر چالش‌های سطح کلان کشور که به خاطر ناترازی انرژی ایجاد می‌شود، همان کاهش تولید است که توازن عرضه و تقاضا را به شکل گسترده ای تغییر میدهد و نتیجه آن چیزی نیست جز افزایش تورم و قیمت تمام شده برای مصرف کننده نهایی.

واقعیت این ناترازی پیش روی ما قرار دارد و قابل کتمان نیست به طوری که چندی پیش در تابستان سال جاری، مدیر عامل شرکت ملی گاز میزان ناترازی گاز در سال جاری را ۳۵۰ تا ۴۰۰ میلیون مترمکعب تخمین زد و گفت: باید توجه داشت که ناترازی یک روزه به وجود نیامده که یک روزه هم از بین برود.

بنابراین، انتظار می‌رود که در زمستان واحدهای صنعتی با کمبود گاز از یک سو و کمبود برق به دلیل نبود سوخت نیروگاه‌ها روبرو شوند، اما برای کاهش اثرات منفی این چالش باید چاره اندیشی کرد و پیش از رسید ماه‌های سرد سال که مصرف انرژی به خصوص گاز به شکل قابل ملاحظه‌ای افزایش پیدا می‌کند، حداقل راهکارهایی برای کاهش این ناترازی و اثرگذاری آن بر صنایع‌ برنامه‌ریزی کرد.

در این رابطه، محمدرضا رأفت – مدیر توسعه اقتصاد دانش بنیان و زیر ساخت‌های فناورانه ایدرو (سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران) در گفت‌وگو با ایسنا، با اشاره به کمبود سوخت و انرژی صنایع در زمستان سال گذشته گفت: سال گذشته نیروگاه‌ها با کمبود سوخت مواجه شدند و ناترازی غیرمعمول برق را هم در زمستان تجربه کردیم. اما در خصوص گاز متاسفانه ناترازی یک معضل و چالش بزرگی است که واحدهای صنعتی با آن مواجه هستند و مطابق آمار رسمی این چالش و ناترازی گاز ادامه دارد و بعضا حتی پیش بینی روند رو به رشد نیز دارد که دلایل مهم آن افت فشار مخازن گازی پارس جنوبی است.

در خصوص گاز متاسفانه ناترازی یک معضل و چالش بزرگی است که واحدهای صنعتی با آن مواجهند و مطابق آمار رسمی این چالش و ناترازی گاز ادامه دارد و بعضا حتی پیش بینی روند رو به رشد نیز دارد که دلایل مهم آن افت فشار مخازن گازی پارس جنوبی است.وی افزود: پارس جنوبی بزرگ‌ترین تامین کننده گاز کشور است؛ تولید در این منطقه به دلیل افت فشار کمتر شده و این افت فشار بواسطه کاهش سرمایه گذاری توسعه میادین گازی است و به نوعی سال به سال دچار افت تولید گاز می‌شویم.

این مدیر توسعه اقتصاد دانش بنیان ایدرو خاطرنشان کرد: طبق پیش بینی شورای عالی انرژی در سند تراز تولید و مصرف گاز طبیعی گفته می‌شود که با روند رو به رشد افزایش ناترازی روبرو هستیم و اگر سیاست‌های مدیریت مصرف و یا سرمایه گذاری را در توسعه میادین و نیروگاه‌های تجدیدپذیر افزایش دهیم، باز هم این ناترازی در سال‌های آینده وجود خواهد داشت و متاسفانه ناترازی گاز، چالشی است که واحدهای صنعتی و مخصوصا صنایع پرمصرف و مصرف کننده گاز با آن مواجه هستند.

رأفت در تشریح ابعاد حرکت به سمت استفاده از انرژی تجدیدپذیر گفت: نیروگاه‌های تجدیدپذیر بویژه خورشیدی، مدت زمان اجرا و بهره برداری کوتاهی در مقایسه با نیروگاه‌های حرارتی و غیره دارند و می‌توانند به عنوان راه حل فوری برای کاهش ناترازی لحاظ شوند. براین اساس، هیات دولت در آذرماه سال گذشته مصوبه‌ای را تصویب کرد تا روند تسهیل‌گری برای تولید ۳۰ هزار مگاوات نیروگاه تجدیدپذیر (بویژه خورشیدی) فراهم شود تا راهکار سریعی برای کاهش بخشی از ناترازی برق کشور باشد و با توجه به اینکه نیروگاه‌های تجدیدپذیر مستقل از مصرف سوخت و گاز هستند این کار موجب می‌شود تا در تولید برق کشور وابستگی کمتری شکل بگیرد باشند.

با روند رو به رشد افزایش ناترازی روبرو هستیم و اگر سیاست‌های مدیریت مصرف و یا سرمایه گذاری را در توسعه میادین و نیروگاه‌های تجدیدپذیر افزایش دهیم، باز این ناترازی در سال‌های آینده وجود خواهد داشت و متاسفانه ناترازی گاز، چالشی است که واحدهای صنعتی با آن مواجه هستند.وی خاطرنشان کرد: دولت پشتکار خود را نشان داده و ساتبا به عنوان متولی احداث تجدیدپذیرها ساخت هفت هزار مگاوات نیروگاه تجدیدپذیر را با حمایت و تسهیلات صندوق توسعه ملی دنبال کرده و بهره‌برداری‌های هفتگی نیز نشان از رشد احداث نیروگاه‌های خورشیدی و حرکت به سمت انرژی‌های تجدید پذیر دارد.

مدیر توسعه اقتصاد دانش بنیان و زیر ساخت‌های فناورانه ایدرو تاکید کرد:‌ البته باید برای تولید برق، ترکیبی از نیروگاه‌های خورشیدی و حرارتی، همزمان و یا خورشیدی و بادی را با هم داشته باشیم چراکه به دلیل محدودیت استفاده از نیروگاه‌های خورشیدی در طول شبانه روز،  لازم است این تدابیر ترکیبی و همزمان اتخاذ شود و انرژی خورشیدی و بادی و نظایر آن می‌تواند کمبود انرژی را جبران کند.

رأفت با اشاره به محدودیت صنایع در تامین انرژی مورد نیاز خود خاطرنشان کرد: در این شرایط، وزارت نیرو واحدهای تولیدی را مکلف کرده تا خود برق مورد نیاز خود را تامین کنند. به عبارتی اگر بخواهند برق پایدار داشته باشند باید خود اقدام به سرمایه گذاری و احداث نیروگاه و یا پنل خورشیدی در پشت بام‌هایشان کنند که این حرکت هرچند فشار به واحدهای صنعتی وارد می‌کند و به نوعی رویکردی غیرمنصفانه است اما می‌تواند در تسریع احداث نیروگاه‌های خورشیدی و تولید برق بیشتر کمک کننده باشد.

وی در پایان تاکید کرد: واحدهای صنعتی با فشار عمده ناترازی برق دست و پنچه نرم می‌کنند و باید بخشی از تولید برق خود را متحمل شوند. بنابراین باید سرمایه گذاری برای ساخت نیروگاه و نظایر آن صورت بگیرد که اگر سیاست‌های حمایتی قابل توجهی برای کمک به واحدهای صنعتی لحاظ نشود، صنایع نمی‌توانند به تنهایی برق و گاز مورد نیاز خود را تامین کنند. بنابراین، انتظار می‌رود که سیاست‌های حمایتی از طرف دولت افزایش پیدا کند تا کمکی به واحدهای صنعتی برای تاب آوری بیشتر آنها باشد تا بتوانند به تعهداتشان برای تولید برق و توسعه نیروگاه‌های تجدیدپذیر دست یابند.