نیروگاه‌ها به استقبال زمستان رفتند/ کاهش انرژی از دست رفته حرارتی‌ها

صنعت برق ایران تابستان گذشته را در حالی پشت سر گذاشت که کاهش شدید ذخایر نیروگاه‌های برق‌آبی، رشد مصرف ناشی از وسایل سرمایشی و افزایش تقاضای صنعتی، شبکه را تا مرز ناپایداری پیش برد. در شرایطی که بسیاری از کشورها با ذخیره مطمئن و ظرفیت مازاد از پیک مصرف عبور می‌کنند، شبکه برق ایران همچنان با کمبود ظرفیت تولید مواجه است.

به گفته اردشیر مذکوری، مدیرعامل شرکت مدیریت شبکه برق ایران، اوج مصرف برق در تابستان ۱۴۰۴ به ۷۷ هزار و ۴۹۷ مگاوات رسید که اندکی کمتر از رکورد سال گذشته بود. او تأکید کرد: مدیریت بار، همکاری صنایع و اقدامات کنترلی مانع از بروز خاموشی‌های گسترده شد، اما این وضعیت موقت است و بدون نوسازی زیرساخت‌ها، نمی‌توان پایداری بلندمدت را تضمین کرد.

برنامه ۱۱۱ هزار مگاواتی برای آماده‌سازی حرارتی‌ها

در شرایطی که بیش از ۹۳ درصد برق کشور از نیروگاه‌های حرارتی تأمین می‌شود، هر میزان اختلال در عملکرد آن‌ها می‌تواند کل شبکه را تحت‌تأثیر قرار دهد.

به همین دلیل، از اواخر شهریورماه امسال برنامه تعمیرات و ارتقای توان نیروگاه‌های حرارتی با هدف آمادگی کامل برای تابستان ۱۴۰۵ آغاز شده است.

به تازگی ناصر اسکندری  – معاون راهبری تولید شرکت برق حرارتی – در گفت و گوییاز اجرای بیش از ۱۱۱ هزار مگاوات تعمیرات برنامه‌ریزی‌شده خبر داده و گفته است تاکنون ۱۷ هزار مگاوات از این برنامه‌ها آغاز شده است.

او توضیح داده است که با توجه به ظرفیت نامی ۷۸ هزار مگاواتی نیروگاه‌های حرارتی، برخی واحدها در فصل تعمیرات بیش از یک‌بار مورد بازبینی قرار می‌گیرند تا با اطمینان وارد مدار شوند.

اسکندری همچنین اعلام کرده است که میزان انرژی از دست‌رفته در نیروگاه‌های دولتی و خصوصی در نیمه نخست امسال ۳.۶ درصد کاهش یافته است.

آمادگی و ارتقای توان صنعت نیروگاهی در ۱۶ استان کشور

مسعود مرادی، مدیرعامل شرکت تعمیرات نیروگاهی ایران در گفت و گو با یکی از رسانه ها از اجرای «برنامه ملی تقویت آمادگی و ارتقای توان صنعت نیروگاهی» در ۱۶ استان کشور خبر داده است. این طرح شامل مجموعه‌ای از فعالیت‌های تعمیراتی در نیروگاه‌هایی مانند بیستون، شهید سلیمانی کرمان، شازند، خلیج فارس، زاهدان، ایرانشهر، قائن و تبریز و همچنین پست‌های برق در استان‌های فارس، خوزستان و تهران است.

به گفته مرادی، این شرکت در سال‌های اخیر بخشی از قطعات حساس نیروگاهی از جمله پره‌های توربین و شینه‌های ژنراتور را در داخل کشور تولید کرده تا وابستگی به تأمین خارجی کاهش یابد.

او تأکید کرده است که تعمیرات اساسی یکی از واحدهای گازی کلاس F – از پیشرفته‌ترین مولدهای جهان – برای نخستین‌بار در کشور انجام شد؛ رخدادی که نشان از ظرفیت فنی مهندسان داخلی دارد، هرچند هنوز مسیر نوسازی تجهیزات و فناوری در این بخش طولانی است.

صنعت برق در دوراهی توسعه و فرسودگی

تحلیلگران معتقدند اتکای بیش از اندازه به نیروگاه‌های حرارتی در کنار کندی رشد انرژی‌های تجدیدپذیر، ساختار تولید برق کشور را شکننده کرده است.

با وجود عبور از پیک مصرف تابستان گذشته، فشار مضاعف بر واحدهای حرارتی و محدودیت منابع مالی، می‌تواند در بلندمدت بهره‌وری این نیروگاه‌ها را کاهش دهد.

تداوم ناترازی میان تولید و مصرف، مهم‌ترین تهدید پیش‌روی صنعت برق ایران است. هرچند اجرای برنامه‌های تعمیراتی گسترده و افزایش آمادگی نیروگاه‌های حرارتی نویدبخش زمستان و تابستانی آرام‌تر در سال آینده است، اما اتکای مطلق به این بخش، راه‌حل پایداری برای آینده نیست.

تنوع‌بخشی به سبد انرژی، توسعه تجدیدپذیرها و نوسازی زیرساخت‌های فرسوده، تنها مسیر عبور از چرخه تکراری ناترازی است؛ چرخه‌ای که اگر اصلاح نشود، حتی توانمندترین نیروگاه‌های حرارتی نیز در برابر آن تاب نخواهند آورد.