کاهش۱۱.۶درصدی تورم سالانه/حذف صفر را امسال دنبال میکنیم

محمدرضا فرزین در پنل همایش سیاستهای پولی و ارزی گفت: پارسال رشد مثبت تولید ناخالص داخلی داشتیم؛ نرخ رشد 3.7 درصد رشد خوبی است ولی با نرخ رشد های هدف ما فاصله زیادی دارد.

رییس کل بانک مرکزی گفت: برای افزایش درامد سرانه حتما باید نرخ رشد را تقویت کنیم. یکی از موتورهای اصلی نرخ‌رشد در سالهای اخیر نفت بوده است. دلیل آنهم این است که نفت به سطح بالایی از تولید رسیده و نرخ های رشد بالا نیاز به سرمایه گذاری بیشتری دارد.

او با بیان اینکه حتما باید در بخش نفت سرمایه گذاری ویژه ای داشته باشیم؛ تصریح کرد: نظام بانکی در این زمینه میتواند کمک خوبی کند.

وی با بیان اینکه ما در زمینه سرمایه گذاری در ماشین آلات همچنان رشد خوبی داریم، تصریح کرد: رشد 7.6 درصدی در تراکنش برای اسفندماه ثبت شده است که نشان میدهد قدرت خرید مردم در این ماه نسبت به ماه های قبل بهتر شده است.

نرخ تورم سالانه 11.6 درصد کاهش یافت

رییس کل بانک مرکزی تاکید کرد: تورم نقطه به نقطه پایان سال 1403 معادل 39.7 درصد شده است؛ نرخ دوازده ماهه سال 1403 معادل 35.8 درصد شد که نسبت با سال قبل 11.6 درصد کاهش پیدا کرده است.

رئیس‌کل بانک مرکزی: تثبیت نرخ ارز، تورم کالایی را کنترل کرد

وی با بیان اینکه در سال‌های گذشته، به‌واسطه‌ی ثبات نسبی نرخ ارز در مرکز مبادله، تورم کالا همواره کمتر از تورم خدمات بوده است، افزود: اگر به نمودارها دقت کنید، شاخص تورم کالایی که با رنگ آبی نمایش داده شده، پایین‌تر از شاخص خدمات (نمودار قرمز) قرار دارد. دلیل این امر آن است که نرخ ارز مورد استفاده برای واردات کالاها در مرکز مبادله و سامانه نیما تقریباً در یک کانال ثابت نگه داشته شده بود.

وی‌ادامه داد: اما تورم خدمات، عمدتاً تحت تأثیر اجاره‌بها و به‌طور غیرمستقیم تحت تأثیر قیمت مسکن قرار دارد؛ چرا که اجاره معمولاً با یک وقفه زمانی حدود یک‌ساله نسبت به قیمت مسکن واکنش نشان می‌دهد. به همین دلیل، در طول سال 1403 نیز نرخ تورم بخش خدمات، به‌ویژه در بخش اجاره، بالاتر از کالا باقی ماند.

رییس کل بانک مرکزی تاکید کرد: با این حال، زمانی که نرخ ارز سامانه نیما افزایش یافت و ارز به مرکز مبادله تجاری منتقل شد، شاهد یک جهش قابل توجه در تورم کالایی بودیم. نمودار آبی‌رنگ به‌وضوح افزایش شدیدی را نشان می‌دهد. این جهش آنی ناشی از تأثیر مستقیم نرخ ارز تجاری بر قیمت کالاهاست، به‌طوری که تورم کالا حتی از تورم خدمات نیز پیشی گرفت.

وی افزود: در همین دوره، در حالی که بخش خدمات به دلیل ثبات نسبی بازار مسکن در حال تخلیه فشار تورمی بود، افزایش تورم کالا موجب شد که ما تصمیم بگیریم سیاست تثبیت نرخ ارز در سطح 28500 تومان را مجدداً به‌عنوان یک راهبرد رسمی اعلام کنیم. در این زمینه همکاری بسیار خوب آقای دکتر پورمحمدی و همراهی دولت قابل تقدیر است. ایشان در دولت نقش بسیار مهمی در پیشبرد سیاست‌های بانک مرکزی ایفا کرده‌اند.

به گفته فرزین؛ امیدواریم با اجرای این سیاست و ثباتی که در بازار ارز تجاری به‌وجود آمده، بتوانیم مسیر کنترل تورم را دوباره از سر بگیریم و شاخص‌های تورمی را کاهش دهیم.

در همین راستا، شاخص قیمت تولیدکننده (PPI) نیز واکنش سریعی به نوسانات ارزی نشان داده است. اگر به نمودار قرمز رنگ شاخص نقطه‌به‌نقطه تولیدکننده نگاه کنید، در سال 1400 به حدود 103 درصد رسیده بود. این شاخص در ماه‌های بعدی کاهش یافت و حتی به حدود 25 درصد رسید. اما مجدداً با افزایش نرخ ارز در بازار نیما، این شاخص به 37.9 درصد افزایش یافت.

بنابراین، استمرار سیاست‌های ارزی و تقویت اطمینان در بازار ارز، لازمه کنترل تورم در هر دو بخش مصرف‌کننده و تولیدکننده است. ما باید بتوانیم ارز را با ثبات و اطمینان بیشتر در اختیار واردکنندگان قرار دهیم تا این زنجیره به درستی مدیریت شود.

فرزین با تاکید براینکه‌امسال حتما حذف صفرها را دنبال میکنیم، گفت: بسیاری از کشورها حذف صفر را در یک دورانی انجام‌دادند؛ سیاست ضروری است که حتما باید دنبال کنیم.

رئیس‌کل بانک مرکزی: سالی پرتنش برای اقتصاد ایران و چالش‌های سیاست‌گذاری پولی

فرزین در ادامه با تاکید براینکه سال گذشته، یکی از پرتنش‌ترین سال‌های اقتصاد ایران بود، تصریح کرد: ما در بانک مرکزی در مقاطعی با شرایطی مواجه شدیم که به‌دلیل نااطمینانی‌های بسیار بالا در حوزه‌های سیاسی و امنیتی، مدیریت متغیرهای پولی با دشواری‌های زیادی همراه شد. این نااطمینانی‌ها موجب شد که رشد نقدینگی در پایان سال 1403 از محدوده هدف‌گذاری‌شده فراتر برود و به 29.1 درصد برسد.

وی افزود: یکی از دلایل این افزایش، بروز تکانه‌های شدید و پیش‌بینی‌ناپذیر در اقتصاد بود. در چنین شرایطی، ما ناچار بودیم به‌گونه‌ای سیاست‌گذاری کنیم که هم دولت در تأمین مالی دچار مشکل نشود و هم انسداد نقدینگی در شبکه بانکی ایجاد نشود.

فرزین گفت: در اواخر سال گذشته، به‌دلیل کسری بودجه شدید دولت، انتشار اوراق بدهی به شکل چشمگیری افزایش یافت. دولت مجوز انتشار حدود 200 هزار میلیارد تومان اوراق را دریافت کرد و بخش عمده‌ای از این اوراق توسط بانک‌ها خریداری شد. در واقع، سهم بانک‌ها از خرید اوراق بدهی دولت به‌شدت افزایش یافت.

وی ادامه داد: علاوه بر این، تکالیف مربوط به پرداخت تسهیلات تکلیفی، مانند وام ازدواج، فشار مضاعفی به منابع بانکی وارد کرد. برای مثال، سال گذشته برای تسهیل پرداخت وام ازدواج، حدود 50 هزار میلیارد تومان از سپرده قانونی بانک‌ها آزاد شد تا این وام‌ها پرداخت شود، چراکه صف دریافت‌کنندگان بسیار طولانی شده بود.

فرزین گفت: ما همچنین تمرکز ویژه‌ای بر افزایش ذخایر طلا داشتیم و بخشی از آن را با ریال خریداری کردیم، که این نیز اثری بر پایه پولی داشت. از سوی دیگر، بخشی از بدهی‌های بانک مرکزی به بانک‌ها که در صورت‌های مالی آنها ثبت شده بود و سال‌ها پرداخت نشده بود، در سال گذشته تسویه شد تا صورت‌های مالی بانک‌ها اصلاح شود؛ این اقدام نیز موجب افزایش نقدینگی شد.

وی افزود: در حوزه عملیات بازار باز نیز شاهد رشد چشمگیری بودیم. در سال 1402، کل اوراق خریداری‌شده توسط بانک‌ها 66 هزار میلیارد تومان بود، اما این رقم در سال 1403 به 318 هزار میلیارد تومان رسید؛ یعنی رشد 376 درصدی. برای جلوگیری از فشار بر نقدینگی بانک‌ها، بانک مرکزی بخشی از این اوراق را در قالب عملیات ریپو بازخرید کرد. مانده عملیات ریپو نیز از 24 هزار میلیارد تومان در سال 1402 به 422 هزار میلیارد تومان در سال 1403 افزایش یافت که رشدی معادل 107 درصد داشته است.

وی گفت: این ارقام به‌روشنی نشان می‌دهند که در کنترل نقدینگی، تنها سیاست پولی مؤثر نیست. وقتی کسری بودجه دولت با شدت بالا ادامه پیدا می‌کند، حتی اگر بانک مرکزی سخت‌ترین سیاست‌های پولی را اتخاذ کند، کنترل نقدینگی بسیار دشوار خواهد بود. این همان نقطه‌ای است که تعامل سیاست مالی و سیاست پولی اهمیت می‌یابد.

فرزین گفت: در نمودارهای بعدی نیز مشخص است که سهم بانک‌ها از مانده کل اوراق دولت در پایان سال 1403 به 65 درصد رسیده است. از آنجا که بازار سرمایه در سال‌های اخیر شرایط مناسبی نداشته، اوراق دولتی در بازار سرمایه به خوبی فروش نرفته و در نتیجه بانک‌ها بخش بزرگی از آنها را خریداری کرده‌اند. این وضعیت موجب افزایش مانده اوراق دولت نزد بانک‌ها به حدود 5.1 درصد شده است.

وی ادامه داد: این روند همچنین پدیده «برون‌رانی» (Crowding Out) را تقویت کرده است؛ به این معنا که تأمین مالی دولت از منابع محدود بانکی، فضای تأمین مالی برای بخش خصوصی را محدود کرده است. در حالی که تسهیلات پرداختی شبکه بانکی در سال گذشته رشد 32.9 درصدی داشته، سهم تسهیلات پرداختی به خانوارها نیز روندی افزایشی داشته است.

فرزین گفت : در مجموع، سهم تأمین مالی کل شبکه بانکی از اقتصاد به حدود 89.6 درصد رسیده که نشان می‌دهد شبکه بانکی بار اصلی تأمین مالی را به دوش می‌کشد، در حالی که این روند می‌تواند در بلندمدت ناپایدار و مخل رشد اقتصادی باشد.

او تاکید کرد: در سال 1403، حدود 46 درصد از تسهیلات بانکی را 600 شرکت حقوقی گرفته بودند.

وضعیت کفایت سرمایه بانک ها در حال بهبود است

وی‌افزود: نسبت کفایت سرمایه در سال 1403 مثبت شده و به بالای 1 درصد رسیده است و اگر دو بانک از این امار خارج شوند به بالای 6 درصد می شود.
این در حالی است که از سال 99 به این سمت وضعیت کفایت سرمایه همواره منفی بوده است.

فرزین گفت: به دنبال این هستیم تا پایان سال سرمایه نظام بانکی را به 1350 همت برسانیم.
رییس کل بانک مرکزی تاکید کرد: الان در ایران 650 میلیون حساب بانکی داریم برنامه داریم در دو سال این را به 300 میلیون حساب برسانیم.

فرزین گفت: مجموع ذخایر مطالبات مشکوک الوصول خاص و عام شبکه بانکی در پایان سال 1403 معادل 665 همت است که نسبت به سال گذشته (معادل 262 همت) 63 درصد افزایش یافته است.