افزایش بهره‌وری زمین با بلندمرتبه‌سازی

اسماعیل حبیبی در نشستی با عنوان «آینده فناوری در ساختمان از نوآوری تا بهره‌وری» در همایش آینده صنعت ساختمان اظهار کرد: سهم بخش ساختمان از اشتغال کشور ۱۴ درصد و سهم این بخش از تولید ناخالص داخلی کشور بین ۴ تا ۷ درصد نوسان داشته است. هر زمان بخش مسکن رونق داشته سهم ارزش افزوده این بخش نیز افزایش یافته است.

وی افزود: در شاخص بهره‌وری سرمایه در بخش ساختمان، روند صعودی کامل را داشته‌ایم که ناشی از بلندمرتبه‌سازی است که نشان می‌دهد از منابع مان که زمین بوده بیشتر استفاده کرده‌ایم. اما در بهره‌وری نیروی کار متاسفانه یک روند نزولی مطلق را داشته ایم.

حبیبی با بیان طرح این سوال که چرا در نیروی کار روند نزولی داشته‌ایم گفت: کارشناسان علت آن را نبود نظام گواهی مهارت فنی، بی توجهی به نیروی کار ماهر، خلاء آموزش کافی و نبود یک نظام استانداردسازی و ارایه گواهی‌نامه‌های فنی برای کارگران می‌دانند. معروف است که می‌گویند از هر پنج نفر ایرانی یک نفر سابقه ساختمان سازی داشته است.

وی با اشاره به سهم مصرف انرژی در ساختمانهای ایران بیان کرد: بخش خانگی ما ۲۸ درصد مصرف انرژی کشور را به خود اختصاص داده است و نزدیک ۳۳ درصد انرژی در بخش ساختمان مصرف می شود. بنابراین اگر می‌خواهیم در این بخش بهینه‌سازی داشته باشیم باید به کاهش مصرف در بخش ساختمان توجه داشته باشیم.

حبیبی اظهار کرد: نمودار شدت مصرف انرژی در بخش ساختمان در جهان به سمت کاهش می رود و در ایران این روند رو به افزایش است. در دنیا به سمت فناوری و تجهیزات جدید رفته‌اند ولی در کشور ما برآیند فعالیت‌ها اثربخش نبوده است.

وی با اشاره به پنج شاخص اختصاصی بهره وری در در بخش ساختمان گفت: اولین موضوع میزان مصرف انرژی است که سال به سال روند افزایشی دارد. سهم انرژی تجدیدپذیر دومین شاخص است. بهای تمام شده هر متر مربع ساختمان نیز باید کنترل شود. میانگین عمر مفید ساختمان نیز از طریق کیفیت ساختمان باید ارتقا پیدا کند که متاسفانه در کشور ما عمر مفید ساختمانها بین ۳۰ تا ۴۰ سال است؛ در حالی که در جهان این عدد حدود ۱۰۰ سال است. موضوع دیگر میانگین زمان تکمیل پروژه یا شاخص SPI است که در این بخش نیز به دلیل خواب سرمایه بخش قابل توجهی از سرمایه هدر می‌رود.

معاون راهبری سازمان ملی بهره‌وری با اشاره به ضرورت بازنگری شناسنامه فنی و ملکی ساختمان گفت: خریدار باید بداند ساختمان را با چه کیفیتی خریداری می‌کند. همه این هدف‌ها نیازمند برنامه ارتقای بهره وری بخش ساختمان است.

حبیبی تاکید کرد: عملیاتی سازی برنامه های تامین مسکن با استفاده از فناوریهای نوین، هوشمندسازی، ارتقای بهره وری از طریق مشارکت شرکتهای دانش بنیان از جمله اقداماتی است که باید مورد توجه قرار گیرد. برگزاری چنین نمایشگاههایی به دیدار و تبادل نظر بین عرضه و تقاضا کمک می‌کند.

رویکردها در مسکن مهر صرفا پروژه‌ای بود

محمدعلی ریاحی ـ مدیرکل دفتر تدوین مقررات ملی و کنترل ساختمان ـ نیز در این نشست گفت: مشکل اصلی ما بهره‌وری است و مشکل بزرگتر ما این است که بهره وری را متوجه نشده‌ایم. باید ببینیم با وجود این همه فناوری چرا نتیجه نمی گیریم.مساله این است که هنوز فهم مشترکی از بهره وری نداریم.

وی افزود: بهره‌وری از کارآیی و اثربخشی تشکیل شده است. اگر یک سطح بالاتر بیاییم اثربخشی یعنی اینکه کار را درست انجام دهیم که دقیقا مشکل ما همین جا است. ما به صورت خوشبینانه خیلی از کارهای نادرست را درست انجام می‌دهیم. اگر این کار را انجام دادیم نباید نمره خوب بگیریم. ما بیش از تصور، قوانین و مقررات داریم ولی خروجی همین قوانین باعث کارهای نادرست شده است.

مدیرکل دفتر تدوین مقررات ملی و کنترل ساختمان وزارت راه و شهرسازی با اشاره به صحبت اینشتین مبنی بر اینکه «بدون تغییر الگوهای ذهنی‌مان قادر به حل مشکلاتی که با این الگوهای ذهنی ایجاد کرده‌ایم نخواهیم بود» بیان کرد: بدون تغییر فرآیندها و ساختارها در بخش ساختمان قادر به حل مشکلات این حوزه نخواهیم بود. وزارتخانه های مختلف متولی ساختمان بودند ولی هیچکس اعلام نمی کرد من متولی ساختمان هستم. طرحهای مختلفی در دستگاههای مختلف انجام می شود که در مواردی همپوشانی و در مواردی تداخل و تضاد دارد.

ریاحی با بیان اینکه به برچیدگی و بازیافت توجه چندانی نشده است گفت: ما برای این موضوع طرح ارایه داده‌ایم. بی‌شمار طرح نوشته شده که در کتابخانه مانده است. در طرح‌هایی مثل مسکن مهر صرفا نگاه پروژه‌ای داشتیم و به زیرساخت‌های آن در حوزه شهری هیچگونه توجهی صورت ندادیم.

وی تصریح کرد: ما در «طرح جامع مدیریت صنعت ساختمان»، ساختار استاندارد را در نظر گرفتیم و تلاش کردیم کار درست را انتخاب کنیم. اولین گام توسعه پایدار است. اگر بخواهیم بیشترین رفاه را برای مردم ایجاد کنیم اما محیط زیست را تخریب کنیم فایده ندارد. ما با ارتقای شاخص‌ها تاب آوری با مفهوم پادشکنندگی را دیدیم و شاخص آخر را صنعتی‌سازی به عنوان یک مفهوم در نظر گرفتیم.

ریاحی گفت: تحول در صنعتی‌سازی، بهره‌وری منابع و مدیریت انرژی و سرمایه انسانی، تحول در صلاحیت‌های حرفه‌ای، اقتصاد، قوانین و مقررات و نظام حکمرانی و مدیریت یکپارچه را در دستور کار قرار دادیم.