کاهش نگران‌کننده ذخایر سوخت جهانی

تحلیلگرانی که به جای نمودارهای آتی، بازار فیزیکی را زیر نظر داشتند، پیش از این هشدار داده بودند که جهان با کمبود سوخت مواجه است. اکنون شرکت‌های بزرگ نفتی هشدار می‌دهند که کمبود واقعی، سوخت‌های پالایش شده است، نه نفت خام.  شرکت‌های اکسون، شل و شورون می‌گویند که قیمت‌ها در پمپ بنزین‌ها، صرف نظر از اینکه قیمت نفت خام چه روندی را طی می‌کنند، بالاتر خواهد ماند.

نیل هانسن، مدیر ارشد مالی اکسون، هفته گذشته در مصاحبه‌ای با بلومبرگ گفت: «نقطه درد محدودیت در سیستم انرژی، پالایش است.» به گفته او، این نکته ای است که شاید بازار به طور کامل روی آن متمرکز نشده باشد.

در واقع، اکثر ناظران بازار نفت منحصرا بر قیمت‌های آتی تمرکز کرده‌اند، حتی زمانی که اختلاف بین این قیمت‌ها و قیمت‌های فیزیکی نفت در نتیجه اختلال در جریان صادرات در خاورمیانه که اکنون از تنگه هرمز تا دریای سرخ نیز گسترش یافته، کاملا قابل توجه بوده است. قیمت‌های آتی پس از ادعای اخیر دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا درباره مذاکرات با ایران، در حال حاضر از اوج هفته گذشته کاهش یافته است، اما بازارهای فیزیکی در وضعیت بسیار متفاوتی قرار دارند و این امر به ویژه در مورد محصولات پالایشی صادق است.

بلومبرگ هفته گذشته گزارش کرد جنگ‌های خاورمیانه و اوکراین، به علاوه محدودیت‌های چین بر صادرات سوخت و ممنوعیت روسیه بر صادرات دیزل، عملا ظرفیت پالایش جهانی را تا ۱۰ درصد کاهش داده است. این رقم ممکن است در نگاه اول زیاد به نظر نرسد، اما به اندازه کافی قابل توجه است که برخی از ناظران را نگران کند.

شرکت‌های تحقیقاتی «ریستاد انرژی» و «انرژی اسپکتس» در اوایل آوریل،  هشدار دادند که ذخایر سوخت جهانی به دلیل جنگ در خاورمیانه، در حال کاهش است، زیرا این منطقه علاوه بر اینکه صادرکننده اصلی نفت خام است، صادرکننده اصلی فرآورده‌های نفتی نیز به شمار می‌رود. اکنون، با ورود تجاوز نظامی آمریکایی صهیونی به ایران به ششمین ماه خود، تحلیلگران بیشتری زنگ خطر را به صدا در می‌آورند.

وال استریت ژورنال هفته گذشت به نقل از جو دلارا، استراتژیست ارشد انرژی رابوبانک نوشت: «ما در حال حاضر در بحران عرضه دیزل هستیم، زیرا هیچ یک از پالایشگاه‌های خلیج فارس نمی‌توانند محصول تولید کنند.» او همچنین گفت: «نفت خام فقط خوراک است، اما دیزل همه چیز است که اقتصاد صنعتی بر اساس آن اداره می‌شود. همه چیز در کشاورزی، همه چیز در ساخت و ساز، همه چیز در معدن. همچنین همه چیز در بخش عرضه و توزیع با دیزل کار می‌کند.»

مدیر اجرایی اکسون ماه گذشته داستان کمبود سوخت را به طرز چشمگیری تغییر داد و در تماسی با تحلیلگران گفت: «من هرگز ظرفیت موجود نسبت به تقاضا را تا این حد پایین ندیده‌ام» و افزود: «مدتی طول خواهد کشید تا صنعت از این چاله بیرون بیاید.»

در همین حال، وائل ساوان از شرکت شل به شبکه سی ان بی سی گفت: «امروز، آنچه می‌بینید، تمام سیگنال‌های قیمتی است که نشان می‌دهد ما با کمبود دیزل و بنزین مواجه هستیم. این بدان معناست که اکنون باید بتوانیم در بخش پالایش، بهینه‌سازی مجدد انجام دهیم.»

ایمیر بونر، مدیر مالی شورون، در اظهارات بیشتر در مورد وضعیت موجودی سوخت در سطح جهان، به بلومبرگ گفت: «عدم قطعیت ژئوپلیتیکی، بازارها را محدود کرده و اهمیت عرضه قابل اعتماد را تقویت می‌کند. ضربه‌گیرهایی که تاکنون نوسانات را کاهش داده‌اند، همچنان در حال کاهش هستند.»

به همین دلیل است که شکاف قیمت نفت در بالاترین حد خود قرار دارد، پالایشگاه‌های آمریکا نیز در بالاترین سطح فعالیت می‌کنند و این یک مشکل است زیرا فصل تعمیر و نگهداری معمولا از سپتامبر آغاز می‌شود و تا اکتبر ادامه دارد؛ و فصل تعمیر و نگهداری به معنای کاهش نرخ پالایش است. در گذشته، پالایشگاه‌ها فصل تعمیر و نگهداری را به تعویق می‌انداختند تا دوره‌ای از تقاضای قوی‌تر را به دست آورند، اما این بار، این ممکن است عاقلانه نباشد.

طبق گزارش بلومبرگ، پالایشگاه‌های اکسون در امتداد منطقه گلف کاست با نرخ ظرفیت ۹۵ درصد و پالایشگاه‌های شورون با نرخ ۹۷ درصد فعالیت می‌کنند. در همین حال، پالایشگاه‌های شل در واقع از نرخ ظرفیت تولید ۱۰۰ درصد عبور کرده‌اند و در سه ماهه دوم به ۱۰۲ درصد رسیده‌اند. این نرخ استفاده را نمی‌توان برای مدت طولانی بدون خطر افزایش عواقب نامطلوب حفظ کرد، به این معنی که تعمیر و نگهداری و تولید سوخت کمتری وجود خواهد داشت.

بر اساس گزارش اویل پرایس، در اوایل جنگ، برخی از تحلیلگران پیش‌بینی می‌کردند که قیمت نفت خام تا ۲۰۰ دلار در هر بشکه برسد. این اتفاق هرگز نیفتاد، زیرا رئیس جمهور آمریکا مرتبا در مورد تشدید یا کاهش تنش، صرف نظر از چگونگی تحولات میدانی، اعلامیه‌های خود را صادر می‌کرد. در همین حال، در بازارهای فیزیکی، کاهش عرضه از خاورمیانه تاثیر خود را بر تولید سوخت گذاشته، در حالی که تقاضا به دلیل ماهیت اساسی سوخت برای هر اقتصادی، همچنان قوی باقی مانده است.