نسخه ای برای احیای صنعت سیمان/ توقف خروج سود یا بازسازی ؟

صنعت سیمان با وجود برخورداری از ظرفیت تولید سالانه حدود ۹۰ میلیون تن و تامین بخش قابل توجهی از نیاز داخلی و صادرات غیرنفتی کشور، در سال‌های اخیر علاوه بر رکود بازار، با چالش‌های فزاینده‌ای همچون ناترازی انرژی و فرسودگی تجهیزات روبه‌رو است و محدودیت‌های تامین برق و گاز، کاهش امکان سرمایه‌گذاری برای نوسازی کارخانه‌ها و حرکت به سمت فناوری‌های کم‌مصرف، آینده تولید سیمان را با ابهام مواجه کرده است؛ به‌طوری که امروز صنعت سیمان تنها حدود ۴۰۰ مگاوات برق از شبکه سراسری دریافت می‌کند؛ در حالی که نیاز واقعی آن حدود ۱۶۰۰ مگاوات برآورد می‌شود.

در این رابطه، علی‌اکبر الوندیان –  دبیر انجمن صنفی صنعت سیمان ایران در تشریح ساختار صنعت سیمان در ایران گفت: حدود ۶۵ درصد سرمایه‌گذاری‌های انجام‌شده در صنعت سیمان و کارخانه‌های فعال این صنعت، در اختیار هلدینگ‌های وابسته به نهادهای عمومی و دولتی و سایر نهادهای مشابه است که یکی از چالش‌های جدی این شرکت‌ها، سیاست تقسیم بخش عمده سود سالانه میان سهامداران است.

وی افزود: در حال حاضر، بسیاری از این هلدینگ‌ها پس از برگزاری مجامع، بین ۹۰ تا ۹۵ درصد سود سالانه شرکت‌های سیمانی را میان سهامداران توزیع می‌کنند و همین موضوع باعث می‌شود نقدینگی لازم برای سرمایه‌گذاری مجدد در کارخانجات و واحدهای تولیدی-معدنی در این صنعت وجود نداشته باشد که در نتیجه واحدهای تولیدی امکان نوسازی تجهیزات، به‌روزرسانی فناوری، سرمایه‌گذاری در انرژی‌های تجدیدپذیر و اجرای طرح‌های کاهش مصرف انرژی را از دست می‌دهند؛ مسئله‌ای که در بلندمدت حفظ ظرفیت تولید صنعت سیمان را با مخاطره جدی روبرو می‌کند.

دبیر انجمن صنفی صنعت سیمان با اشاره به قدمت بالای این صنعت گفت: صنعت سیمان ایران این روزها بیش از ۹۰ سال سابقه دارد و وارد نودودومین سال فعالیت خود شده است و بخش قابل توجهی از کارخانه‌های قدیمی نیز در اختیار همین هلدینگ‌های بزرگ قرار دارند و با توجه به اینکه کشور در مسیر اصلاح و آزادسازی تدریجی قیمت حامل‌های انرژی حرکت می‌کند و دولت دیگر مانند گذشته توان توزیع یارانه انرژی به صنایع را ندارد و اگر این واحدها نتوانند در ارتقای فناوری و کاهش مصرف انرژی سرمایه‌گذاری کنند، در سال‌های آینده حفظ تولید برای آنها بسیار دشوار و روند فرسودگی صنعت نیز شتاب بیشتری خواهد گرفت.

وی ادامه داد: دولت طی دو سال گذشته برای صنعت پالایشگاهی، مصوبه‌ای را به تصویب رساند که بر اساس آن بخشی از سود شرکت‌ها برای چند سال در اختیار خود آنها قرار گرفت تا صرف توسعه و نوسازی شود و  چنین الگویی می‌تواند برای صنعت سیمان نیز اجرا شود.

الوندیان تصریح کرد: پیشنهاد انجمن صنفی صنعت سیمان این است که دولت اجازه دهد حدود ۵۰ درصد سود قابل تقسیم شرکت‌های سیمانی، برای یک دوره پنج‌ساله به جای توزیع میان سهامداران، صرف نوسازی کارخانه‌ها، ارتقای فناوری، توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر و اجرای طرح‌های کاهش مصرف انرژی شود.

وی افزود: البته این به معنای تضییع حقوق سهامداران نیست؛ چراکه پیشنهاد ما این است که مبالغ سرمایه‌گذاری‌شده به سرمایه شرکت اضافه شود تا سهم سهامداران نیز افزایش یابد و به این ترتیب، هم سرمایه سهامداران حفظ می‌شود و هم صنعت به سمت نوسازی حرکت می‌کند و در نهایت سودآوری شرکت‌ها نیز در سال‌های آینده پایدارتر و بیشتر خواهد شد.

دبیر انجمن صنفی صنعت سیمان با بیان اینکه بخش خصوصی طی سال‌های اخیر سرمایه‌گذاری‌های لازم را تا حد زیادی انجام داده، گفت: امروز انتظار می‌رود هلدینگ‌های بزرگ وابسته به دولت و نهادهای عمومی نیز با نگاه بلندمدت‌تری به این صنعت نگاه کنند؛ چراکه ادامه روند فعلی تقسیم ۹۰ تا ۹۵ درصدی سود، می‌تواند در سال‌های آینده نرخ استهلاک صنعت را به شکل محسوسی افزایش دهد.

وی با اشاره به مهم‌ترین برنامه‌های پیش‌روی صنعت سیمان اظهار کرد: امروز سه محور «توسعه سبد انرژی و سرمایه‌گذاری در انرژی‌های تجدیدپذیر»، ‌«نوسازی فناوری کارخانه‌ها» و «توسعه سبد محصولات» برنامه پیش روی این صنعت است و این در حالی است که بسیاری از کارخانه‌های سیمان کشور در دوران تحریم امکان نوسازی تجهیزات را نداشته و ندارند و امروز بخشی از آنها دیگر قادر نیستند با فناوری‌های قدیمی به فعالیت ادامه دهند.

دبیر انجمن صنفی صنعت سیمان ادامه داد: از سوی دیگر، باید ترکیب محصولات نیز تغییر کند؛ چراکه اکنون بیش از ۷۰ درصد تولید صنعت مربوط به سیمان تیپ دو است، در حالی که استانداردهای جدید تدوین شده و بیش از ۵۰ نوع محصول جدید امکان عرضه در بورس کالا را پیدا کرده‌اند و صنعت باید به سمت تولید این محصولات حرکت کند.

الوندیان گفت: در حال حاضر، ضریب کلینکر در سیمان تولیدی ایران حدود ۹۰ درصد است؛ یعنی بخش عمده سیمان از کلینکر پخته تشکیل می‌شود، در حالی که در دنیا این نسبت به حدود ۵۰ درصد کاهش یافته و با استفاده از افزودنی‌های معدنی و طبیعی، ضمن کاهش مصرف انرژی، انتشار آلاینده‌ها نیز کمتر شده است. بنابراین، حرکت به سمت این الگو مستلزم سرمایه‌گذاری در فناوری، توسعه خطوط آسیاب سیمان و تغییر فرآیند تولید است.

وی با اشاره به سایر نیازهای سرمایه‌گذاری این صنعت گفت: در طرف دیگر نیز توسعه استفاده از زغال‌سنگ در کارخانه‌هایی که به این منابع دسترسی دارند، سرمایه‌گذاری در نیروگاه‌های خورشیدی، اجرای طرح‌های کاهش مصرف آب و افزایش بهره‌وری انرژی، همگی از برنامه‌هایی است که صنعت سیمان ناگزیر به اجرای آنهاست؛ اما تحقق این اهداف بدون منابع مالی امکان‌پذیر نیست.

الوندیان در پایان تاکید کرد: انتظار صنعت سیمان این است که دولت با توجه به سهم بالای هلدینگ‌های عمومی و دولتی در این صنعت، مصوبه‌ای مشابه آنچه برای پالایشگاه‌ها تصویب شد، برای کارخانه‌های سیمان نیز در نظر بگیرد تا مجامع شرکت‌ها بتوانند بخشی از سود سالانه را به جای توزیع، به سرمایه‌گذاری در نوسازی، به‌روزرسانی فناوری، بهسازی و توسعه زیرساخت‌های انرژی اختصاص دهند؛ چراکه تنها در این صورت می‌توان آینده صنعت سیمان و حفظ ظرفیت تولید آن را تضمین کرد.