روند نزولی اشتغال در معادن طی سال گذشته

بخش معدن یکی از ارکان مهم اقتصاد کشور به شمار می‌رود و علاوه بر نقش آن در تأمین مواد اولیه صنایع، توسعه فعالیت‌های معدنی می‌تواند به ایجاد فرصت‌های شغلی در مناطق مختلف کشور کمک کند. بر همین اساس، تعداد اشتغال پیش‌بینی‌شده در پروانه‌های بهره‌برداری صادره یکی از شاخص‌های مهم ارزیابی وضعیت سرمایه‌گذاری و توسعه فعالیت‌های معدنی محسوب می‌شود.

جدیدترین آمارهای منتشرشده از سنجه‌های عملکردی برنامه هفتم توسعه وزارت صنعت، معدن و تجارت درباره پیش بینی تعداد اشتغال پروانه‌های بهره‌برداری صادره در بخش معدن در سال ۱۴۰۴ نشان می‌دهد مجموع اشتغال پیش‌بینی‌شده در پروانه‌های صادره طی فصل بهار ۱۸۷۱ نفر بوده که این رقم در فصل تابستان به ۹۶۹ نفر، در پاییز به ۷۷۹ نفر و در زمستان به ۴۵۰ نفر کاهش یافته است.

بررسی آمارهای فصلی در فصل بهار سال گذشته نشان می‌دهد استان یزد با پیش‌بینی اشتغال ۶۶۰ نفر، معادل ۳۵ درصد از کل اشتغال پیش‌بینی‌شده کشور در بهار، بیشترین سهم را به خود اختصاص و پس از آن خراسان جنوبی با ۵۹۸ نفر و سهمی نزدیک به ۳۲ درصد در رتبه دوم قرار دارد و استان فارس نیز با ۹۸ نفر در جایگاه سوم ایستاده است.

در فصل تابستان، استان هرمزگان با ۱۶۰ نفر و سهمی ۱۶ درصدی بیشترین اشتغال پیش‌بینی‌شده و پس از آن استان فارس با ۱۰۹ نفر و یزد با ۹۸ نفر در رتبه‌های بعدی قرار گرفته‌اند.

همچنین در فصل پاییز، هرمزگان با ۸۵ نفر معادل حدود ۱۱ درصد از کل اشتغال پیش‌بینی‌شده کشور در صدر قرار گرفته و پس از آن خراسان رضوی با ۸۰ نفر و اصفهان با ۷۱ نفر بیشترین میزان اشتغال پیش‌بینی‌شده را داشته‌اند.

بررسی آمارهای فصل زمستان نیز نشان می‌دهد استان خراسان رضوی با ۸۱ نفر و سهمی ۱۸ درصدی بیشترین اشتغال پیش‌بینی‌شده را در میان استان‌های کشور به خود اختصاص داده و پس از آن کرمان با ۷۴ نفر و آذربایجان شرقی با ۳۶ نفر در رتبه‌های بعدی قرار دارند.

سهم سایر استان‌ها از اشتغال پیش‌بینی‌شده معادن

این آمارها نشان می‌دهد در هر یک از فصل‌های سال، برخی استان‌ها هیچ اشتغال پیش‌بینی‌شده‌ای در پروانه‌های بهره‌برداری صادره نداشته‌اند؛ به‌گونه‌ای که در برخی فصول مناطقی مانند چابهار و قشم فاقد هرگونه اشتغال پیش‌بینی‌شده بودند که این موضوع نشان می‌دهد صدور پروانه‌های بهره‌برداری و اشتغال پیش‌بینی‌شده ناشی از آنها در سال ۱۴۰۴ از پراکندگی یکنواختی در سطح کشور برخوردار نسیت چراکه این اشتغال نیازمند برخورداری از منابع و ذخایر معدنی در دست بهره برداری است اما نکته قابل توجه این است که اشتغال پیش بینی شده در بخش معادن در هر فصل عمدتا در چند استان متمرکز است.

گفتنی است، مطابق آمارهای وزارت صمت، اشتغال معدن شامل اشتغال پیش‌بینی‌شده به صورت تمام‌وقت یا پاره‌وقت برای معدن بوده و کارکنان مزد و حقوق‌بگیر، مالکان و شرکای فعال، پیمانکاران را در بر می‌گیرد و روند کاهشی اشتغال پیش‌بینی‌شده در پروانه‌های بهره‌برداری صادره از بهار تا زمستان ۱۴۰۴ می‌تواند بیانگر کاهش تدریجی صدور پروانه‌های بهره‌برداری با ظرفیت اشتغال بالا در طول سال باشد.

با این حال، آمارهای موجود تنها تعداد اشتغال پیش‌بینی‌شده را نشان می‌دهد و برای تعیین علت دقیق این روند، بررسی عواملی مانند تعداد پروانه‌های صادره، مقیاس معادن، میزان سرمایه‌گذاری و شرایط اقتصادی بخش معدن نیز ضروری است.