یوروی دیجیتال؛ ابزاری برای فرار از وابستگی به آمریکا

بروکسل امیدوار است که بتواند یک گزینه بومی جایگزین برای هرگونه پرداخت در فروشگاه‌ها یا آنلاین ارائه دهد و مردم بتوانند به راحتی، درست مانند سایر سیستم‌ها، با استفاده از کارت، برنامه یا از طریق برنامه بانکی خود پرداخت کنند.

اتحادیه اروپا روز سه‌شنبه و با برگزاری رای‌گیری قانونگذاران این بلوک، یک قدم به ایجاد یوروی دیجیتال نزدیک‌تر شد.

بانک مرکزی اروپا روز سه‌شنبه حمایت پارلمانی کلیدی را برای راه‌اندازی یوروی دیجیتال به دست آورد.

پول نقد دیجیتال بانک مرکزی اروپا که شش سال از زمان ساخت آن می‌گذرد، از زمان بازگشت دونالد ترامپ به کاخ سفید، به یک مسئله فوری‌تر تبدیل شده است. او حتی بر شرکای تجاری تثبیت‌شده‌ای مانند اتحادیه اروپا تعرفه وضع کرده و این نگرانی را ایجاد کرده است که آمریکا روزی می‌تواند از تسلط خود بر شبکه‌های پرداختی مانند ویزا و مسترکارت به عنوان سلاح استفاده کند.

تصویب پیش‌نویس قوانین توسط کمیته اقتصادی پارلمان اروپا پس از سه سال کشمکش بین بانک مرکزی اروپا و بانک‌ها صورت می‌گیرد، که نگران خروج سپرده‌ها و از دست دادن درآمد بوده‌اند و به دنبال محدود کردن دامنه این پروژه بوده‌اند.

در پیش‌نویس این آیین‌نامه آمده است: «معرفی یوروی دیجیتال، با تبدیل شدن به یک وسیله پرداخت سراسری اروپایی، وابستگی بیش از حد به ارائه‌دهندگان غیراروپایی را کاهش می‌دهد و با دادن آزادی به شهروندان اتحادیه برای انتخاب پرداخت با پول بانک مرکزی در معاملات روزانه خود، ارز واحد اروپایی را وارد دوران دیجیتال می‌کند.»

قانون‌گذاران باید ماه آینده مذاکره با دولت‌های اتحادیه اروپا و کمیسیون اروپا را آغاز کنند و هدفشان تصویب نهایی تا پایان سال است. یوروی دیجیتال بدون تایید قوانین زیربنایی این پروژه توسط پایتخت‌های اتحادیه اروپا و پارلمان اروپا، قابل ایجاد نیست.

یوروی دیجیتال چیست؟

یوروی دیجیتال را نباید با پول نقد در بانک اشتباه گرفت. وقتی از کارت بانکی، اپل پی یا گوگل پی استفاده می‌شود، با پول فیزیکی که در حساب فرد وجود دارد، پرداخت انجام می‌شود.

یوروی دیجیتال که اساسا یک کیف پول الکترونیکی است که توسط بانک مرکزی تضمین شده اما توسط بانک‌ها یا شرکت‌های فین‌تک به بازار عرضه می‌شود، به همه ساکنان منطقه یورو اجازه می‌دهد تا پرداخت‌های خود را به صورت آنلاین و حضوری انجام دهند.

بانک مرکزی اروپا برای اولین بار یوروی دیجیتال را در سال ۲۰۲۰ پیشنهاد داد، زیرا اروپا قبل از اینکه هیئت اجرایی اتحادیه اروپا پیشنهاد رسمی خود را ارائه دهد، فاقد سیستم خاص خود بود.

بانک مرکزی اروپا قصد دارد از نیمه دوم سال ۲۰۲۷، یک دوره آزمایشی ۱۲ ماهه از راه‌اندازی کند تا نحوه عملکرد یوروی دیجیتال را در عمل آزمایش کند و سپس در سال ۲۰۲۹ آن را به طور کامل راه‌اندازی کند.

برخی می‌گویند این زمان خیلی طولانی است، اما الساندرو جیووانی، مشاور مدیر یوروی دیجیتال در بانک مرکزی اروپا، به خبرگزاری فرانسه گفت: «بانک‌ها و بازرگانان برای آماده شدن به زمان نیاز دارند تا بتوانند آن را به راحتی و در مقیاس وسیع اجرا کنند.»

یوروی دیجیتال چگونه کار خواهد کرد؟

یوروهای دیجیتال همان ارزش پول نقد و اسکناس را خواهند داشت.

هر کاربری باید در یک بانک یا یک موسسه دولتی مانند اداره پست حساب کاربری ایجاد کند و پول را از حساب دیگری یا از طریق واریز نقدی به آن منتقل کند.

سپس کاربران می‌توانند با یوروی دیجیتال در مغازه‌ها، فضای آنلاین و بین افراد با استفاده از روش‌های مختلف از جمله کارت، برنامه یا تلفن پرداخت کنند.

مقامات تاکید می‌کنند که این سیستم از حریم خصوصی افراد محافظت می‌کند، بدون امکان شناسایی افرادی که تراکنش‌ها را انجام داده‌اند و یک حالت آفلاین که به اندازه استفاده از پول نقد محرمانه خواهد بود.

جیووانی از بانک مرکزی اروپا گفت: «این سیستم جایگزین هیچ چیز نمی‌شود. پول نقد همچنان در دسترس خواهد بود و مردم می‌توانند از روش‌های پرداخت خصوصی موجود استفاده کنند.» او افزود: یوروی دیجیتال حق انتخاب بیشتری می‌دهد و به مصرف‌کنندگان اجازه می‌دهد با دیجیتالی‌تر شدن زندگی روزمره، آزادی خود را برای انتخاب نحوه پرداخت حفظ کنند.

چرا اتحادیه اروپا یوروی دیجیتال می‌خواهد؟

ژیل بویر، قانونگذار میانه‌رو اتحادیه اروپا، در بیانیه‌ای گفت: سیستم‌های پرداخت «خنثی» نیستند، بلکه «ابزارهای قدرت» هستند.

او گفت: ما، اروپایی‌ها، زنگ‌های هشدار زیادی در مورد وابستگی خود به آمریکا داشته‌ایم. اکنون کاملا بیدار هستیم، اما همیشه در حال اقدام نیستیم.» او افزود که رای روز سه‌شنبه «یک راه‌حل پرداخت مستقل و سراسری اروپایی» را به واقعیت تبدیل کرد.

مقامات اتحادیه اروپا اغلب برای نشان دادن تسلط شرکت‌های آمریکایی به تحریم‌های واشنگتن علیه قضات دادگاه کیفری بین‌المللی در سال ۲۰۲۵ اشاره می‌کنند. قاضی فرانسوی، نیکولاس گویلو، توضیح داده است که چگونه دسترسی به کارت ویزای خود را از دست داده است.

یوروی دیجیتال «فرصتی برای پایان دادن به وابستگی است که مدت‌هاست با آن زندگی کرده‌ایم».

طبق اعلام بانک مرکزی اروپا، تقریبا دو سوم پرداخت‌های کارتی در منطقه یورو توسط شرکت‌های غیراروپایی – عمدتا ویزا و مسترکارت – انجام می‌شود. و ۱۳ کشور از ۲۱ کشور منطقه یورو هیچ طرح کارت ملی برای پرداخت‌های روزانه در مغازه‌ها یا فروشگاه‌های آنلاین ندارند.

چه کسی موافق یوروی دیجیتال نیست؟

بانک‌ها و دلیل اصلی سکوت آنها هزینه است.

گزارشی در آوریل توسط فدراسیون بانکداری اروپا اعلام کرد که تطبیق سیستم بانکی با یوروی دیجیتال، ۱۸ میلیارد یورو (۲۰ میلیارد دلار) هزینه خواهد داشت.

اما بانک مرکزی اروپا اصرار دارد که این کار برای بخش بانکی بین چهار تا ۵.۸ میلیارد یورو هزینه سرمایه‌گذاری خواهد داشت.

بانک‌ها همچنین از اثرات یوروی دیجیتال بر ثبات مالی خود می‌ترسند، زیرا اگر مشتریان پول خود را به یوروی دیجیتال تبدیل کنند، سپرده‌های بانکی به شدت کاهش می‌یابد. اما بانک مرکزی اروپا می‌گوید هیچ خطری وجود ندارد.

جیووانی گفت: «به لطف طراحی آن که از خروج سپرده‌های کلان جلوگیری می‌کند، یوروی دیجیتال حتی در شرایط بحرانی شدید و بعید، این خطرات را ایجاد نمی‌کند.»

بر اساس گزارش خبرگزاری فرانسه، بانک‌های اروپایی همچنین از کاهش تقاضا برای خدمات آنلاین خود می‌ترسند و نگرانند که یوروی دیجیتال رقیبی برای سیستم پرداخت پان اروپایی «ورو» (Wero) باشد.