رشد اقتصادی ۱۴۰۴ به روایت بانک مرکزی

بر اساس داده های حاصل از منابع آماری و برآوردهای مقدماتی انجام شده در خصوص تولید ناخالص داخلی کشور از سوی بانک مرکزی نتایج اولیه نشان دهندۀ آن است که تولید ناخالص داخلی به قیمت پایه (به قیمتهای ثابت سال ١٤٠٠) از ٧٨٤٤٣/٨ هزار میلیارد ریال در سال ۱٤۰۳ به ٧٧٨٦٧/٩ هزار میلیارد ریال در سال ١٤٠٤ کاهش یافته است. نتایج مقدماتی حاصل از بررسی تحولات ارزش افزوده فعالیتهای اقتصادی حاکی از برآورد رشد اقتصادی منفی ۰/۷ درصدی برای سال ١٤٠٤ می باشد.

از سوی دیگر در سمت تقاضای اقتصاد و بر اساس برآوردهای اولیه ای که در خصوص اقلام هزینه ای اقتصاد همچون مخارج مصرف نهائی، خصوصی، مخارج مصرف نهائی بخش دولتی، تشکیل سرمایه ثابت ناخالص و صادرات و واردات در سال ١٤٠٤ به عمل آمده است رشد اقلام هزینه ای در این بخش به ترتیب ٠/٢، ٠/٥ ، ١١/٩- ، ٤/٩- و ١٦/٦- درصد نسبت به سال قبل محاسبه شده اند و در مجموع رشد هزینه ناخالص داخلی به قیمت بازار در سال ١٤٠٤ نسبت به سال قبل ۰/۹ درصد کاهش یافته است.

البته محاسبات انجام شده در خصوص نرخ رشد اقتصادی سال ١٤٠٤ مقدماتی بوده و در معرض تجدید نظر قرار دارد.

جزئیات نرخ رشد اقتصادی چه می گوید؟

بر اساس برآوردهای اولیه، تولید ناخالص داخلی کشور به قیمت پایه (قیمت های ثابت سال ١٤٠٠) از ٧٨٤٤٣/٨ هزار میلیارد ریال در سال ١٤٠٣ به ٧٧٨٦٧/٩ هزار میلیارد ریال در سال ١٤٠٤ کاهش یافته است و گویای نرخ رشد تولید ناخالص داخلی به میزان منفی ۰/۷ درصد طی دوره زمانی مذکور می باشد.

با توجه به وضعیت کلی اقتصاد، محاسبات فصلی نشان می دهد که اقتصاد ایران در سال ١٤٠٤ نسبت به سال قبل با کاهش رشد اقتصادی مواجه بوده است.

برآورد ارزش افزوده فعالیت های مختلف اقتصادی در سال ١٤٠٤ نشان می دهد که علت عمده کاهش نرخ رشد تولید ناخالص داخلی را باید در کاهش ارزش افزوده “فعالیتهای ساختمان” ، “کشاورزی جنگلداری و ماهیگیری”، “صنعت و عمده فروشی خرده فروشی و تعمیر وسایل نقلیه موتوری” جستجو نمود؛ به طوری که سهم ارزش افزوده هر یک از فعالیتهای مذکور در نرخ رشد منفی ۰/۷ درصدی تولید ناخالص داخلی طی سال ١٤٠٤ به ترتیب معادل ٠/٨، ، ١/٤ و ٠/٤ واحد درصد برآورد شده است.

اثر خشکسالی بر کاهش نرخ رشد اقتصادی

در سال ١٤٠٤ ارزش افزوده گروه کشاورزی به قیمتهای ثابت سال ۱٤۰۰ به میزان ٧٨٢٦/٣ هزار میلیارد ریال برآورد شده است که نسبت به سال قبل منفی ٤/٢ درصد کاهش یافته است. برآوردهای انجام شده در این زمینه با توجه به آمارهای پایه دریافتی از وزارت جهاد کشاورزی در خصوص تولید محصولات زراعی، باغی، دامی و شیلات انجام پذیرفته است. لازم به ذکر است که کاهش تولید محصولاتی همچون گندم، جو، پسته و خرما از مهمترین عوامل کاهش رشد ارزش افزوده گروه کشاورزی در دوره مذکور به شمار می روند.

نفت همچنان پیشران اقتصاد ایران

بر اساس محاسبات اولیه ارزش افزوده گروه نفت در سال ١٤٠٤ به قیمتهای ثابت سال ١٤٠٠ به میزان ٦٣٧٧/٠ هزار میلیارد ریال برآورد شده که گویای رشد ۳/۱ درصدی نسبت به سال قبل است.

نتایج حاصل از محاسبات مقدماتی در این زمینه نشان دهنده آن است که افزایش نرخ رشد ارزش افزوده این گروه طی دوره مذکور، ناشی از افزایش تولید و صادرات نفت خام نسبت به سال قبل بوده است.

ناترازی انرژی و کاهش رشد اقتصادی در بخش صنعت

گروه صنایع و معادن در سال ١٤٠٤ از نرخ رشدی معادل منفی ۳/۲ درصد برخوردار شد که در مقایسه با سال قبل ٥/٦ واحد درصد کاهش یافته است و در نتیجه سهمی معادل منفی ۱/۱ واحد درصد از نرخ رشد منفی ۰/۷ درصدی اقتصاد را در دوره مورد بررسی به خود اختصاص داده است. در این گروه ارزش افزوده بخشهای صنعت”، “استخراج معدن”، ” ساختمان”، ” تعمیر برق، گاز، بخار و تهویه هوا”، ” آبرسانی، مدیریت پسماند، فاضلاب و فعالیتهای تصفیه” به ترتیب با نرخ های رشد منفی ۱.۶، ۲.۹ ، منفی ۱۵.۸، ۰.۱ و منفی ۳.۴ درصدی مواجه بوده اند.

در بخش ساختمان ارزش سرمایه گذاری بخش خصوصی در ساختمان مناطق شهری به قیمت های جاری طی سال ١٤٠٤ نسبت به سال قبل ۱۶ درصد افزایش یافته است با اعمال شاخص های قیمت متناظر و تعدیل رقم مذکور، نرخ رشد ارزش افزوده ساختمان بخش خصوصی به قیمتهای ثابت سال ۱٤۰۰ معادل منفی ٢٣/٤ درصد برآورد شده است.

در نهایت با احتساب رقم فوق و نیز با در نظر گرفتن ارزش افزوده ساختمان دولتی نرخ رشد بخش ساختمان به قیمت های ثابت سال ۱٤۰۰ طی دوره زمانی مذکور منفی ۱۵/۸ درصد برآورد می شود.

ارزش افزوده گروه خدمات نیز در سال ١٤٠٤ از نرخ رشد ۱/۲ درصدی برخوردار گردید و سهم آن از رشد منفی ۰/۷ درصدی تولید ناخالص داخلی به ٠/٦ واحد درصد رسیده است.

نرخ رشد شاخص ضمنی گروه های کشاورزی”، “نفت و گاز”، “صنایع و معادن” و “خدمات” در سال ١٤٠٤ نسبت به سال قبل به ترتیب معادل ٥٤/٣، ٦١/٥، ٥٣/٤ و ٤٥/٣ درصد بوده است به علاوه شاخص ضمنی تولید ناخالص داخلی” و “تولید ناخالص داخلی بدون نفت نیز طی دوره زمانی مزبور به ترتیب دارای رشد ۵۰/۲ و ٤٩/٢ درصدی بوده اند.

برآورد حاصل از تولید ناخالص داخلی بر حسب اقلام هزینه نهایی دلالت بر آن دارد که در سال ١٤٠٤ هزینه های مصرف نهایی بخش خصوصی هزینه های مصرف نهایی بخش دولتی و تشکیل سرمایه ثابت ناخالص به قیمتهای ثابت سال ١٤٠٠ ، به ترتیب از نرخ های رشد ۰/۲ ، ۰/۵ و منفی ۱۱/۹ درصدی برخوردار بوده اند.

تشکیل سرمایه ثابت ناخالص متشکل از سه بخش ساختمان ماشین آلات و سایر است. نرخ رشد تشکیل سرمایه ثابت ناخالص در سه بخش مذکور طی سال ١٤٠٤ نسبت به سال قبل به ترتیب منفی۱۲/۳ ، منفی ۱۲/۲ و ۰/۴ درصد بوده است.

نرخ رشد منفی ۱۲/۳ درصدی تشکیل سرمایه ثابت ناخالص در بخش ساختمان به دلیل کاهش تشکیل سرمایه ثابت ناخالص ساختمان در بخش خصوصی بوده است.

علت کاهش تشکیل سرمایه در بخش ماشین آلات نیز به دلیل کاهش واردات کالاهای سرمایه ای و همچنین کاهش تشکیل سرمایه ثابت ناخالص در ماشین آلات تولید داخل، طی سال ١٤٠٤ نسبت به دوره مشابه سال قبل می باشد.

در حوزه تجارت خارجی و بر اساس محاسبات اولیه، رشد صادرات و واردات کالاها و خدمات در سال ١٤٠٤ به قیمت های ثابت سال (١٤٠٠ نسبت به دوره مشابه سال قبل به ترتیب منفی ٤/٩ و منفی ١٦/٦ درصد بوده است.

همچنین بر اساس جدول مخارج نهایی، طی سال ١٤٠٤ نرخ رشد تولید ناخالص داخلی به قیمت بازار منفی ۰/۹ درصد برآورد شده است.