افزایش تهدیدکننده قیمت دیزل برای اقتصاد جهانی

معامله‌گران و تحلیلگران می‌گویند افزایش قیمت دیزل، فعالیت اقتصادی جهانی را تهدید می‌کند، زیرا جنگ در خاورمیانه، هم به عرضه این سوخت صنعتی و هم به نوع نفت خام مناسب برای تولید آن فشار می‌آورد.

دیزل سال‌هاست که به دلیل اختلالات ناشی از حملات اوکراین به پالایشگاه‌های روسیه و تحریم‌های غرب علیه صادرات مسکو، با کمبود عرضه مواجه بوده است. تهاجم رژیم صهیونیستی و آمریکا به ایران، نگرانی‌ها در مورد عرضه را تشدید می‌کند، زیرا باعث مختل شدن کشتیرانی در تنگه هرمز شده که از طریق آن بین ۱۰ تا ۲۰ درصد از عرضه جهانی دیزل دریایی جریان دارد.

شهروه زوخریتدینوف، بنیانگذار شرکت نیترول تریدینگ مستقر در دوبی گفت: «دیزل از نظر ساختاری بیشترین آسیب را از این درگیری می‌بیند. دیزل زیربنای حمل و نقل، کشاورزی، معدن و فعالیت‌های صنعتی است که این سوخت را به حساس‌ترین بشکه در سیستم به کلان تبدیل می‌کند.»

فیلیپ ورلگر، اقتصاددان انرژی، تخمین زد که کاهش عرضه دیزل مرتبط با اختلالات تنگه هرمز حدود سه تا چهار میلیون بشکه در روز یا تقریبا پنج تا ۱۲ درصد از کل مصرف جهانی است. او افزود که ۵۰۰ هزار بشکه دیگر از دیزل به دلیل مسدود شدن صادرات از پالایشگاه‌های خاورمیانه از دست خواهد رفت.

قیمت دیزل از زمان آغاز جنگ خاورمیانه در مقایسه با نفت و بنزین بسیار سریع‌تر افزایش یافته است و اگر تنگه هرمز برای مدت طولانی بسته باشد، قیمت آن می‌تواند تقریبا در سطح خرده‌فروشی دو برابر شود.

قیمت آتی دیزل آمریکا از ۲۷ فوریه تا ۱۰ مارس، بیش از ۲۸ دلار در هر بشکه افزایش یافته است، در حالی که قیمت آتی نفت خام آمریکا بیش از ۱۶ دلار در هر بشکه افزایش یافته است.

حرکت قیمت مشابهی در سنگاپور، قطب تجاری آسیا و آمستردام-روتردام-آنتورپ، قطب اروپایی، مشاهده شده که به حاشیه سود بالاتر دیزل در سراسر جهان منجر شده است.

فعالیت‌های اقتصادی در آستانه آسیب دیدن هستند

شوک قیمت دیزل احتمالا در اقتصاد جهانی طنین‌انداز خواهد شد. جیمز نوئل-بسویک، تحلیلگر شرکت «اسپارتا کامادیتیز» گفت: افزایش قیمت دیزل و سوخت جت، در هر دوره زمانی، باعث تخریب تقاضا و کندی فعالیت اقتصادی خواهد شد.

افزایش قیمت دیزل می‌تواند با مجبور کردن کشاورزان به کاهش کاشت در آمریکا، درست همزمان با شروع فصل، تاثیر فوری بر قیمت مواد غذایی داشته باشد.

شایا حسین‌زاده، بنیانگذار شرکت «اونیکس پوینت گلوبال منیجمنت» گفت: «یک شوک پایدار سوخت دیزلی می‌تواند ذاتا رکود-تورمی باشد زیرا هزینه جابجایی کالاها و تولید مواد غذایی و کالاها را افزایش می‌دهد و در عین حال مصرف‌کنندگان را تحت فشار قرار می‌دهد.»

افزایش قیمت و حاشیه سود دیزل از شرق تا غرب

در آسیا، در میان واردکنندگان اصلی سوخت خاورمیانه، حاشیه سود دیزل حاوی گوگرد با غلظت ۱۰ پی پی ام، پس از آنکه در چهارم مارس به بالاترین حد خود در سه سال و نیم گذشته، یعنی ۴۸ دلار در هر بشکه، رسید، حدود ۳۳ دلار در هر بشکه بود که حدود ۱۲ دلار بیشتر از قبل از شروع جنگ بود.

در اروپا، که همچنین واردکننده کلیدی محصولات پالایش شده خاورمیانه است، قیمت‌های لحظه‌ای دیزل با گوگرد بسیار کم در مرکز تجاری آمستردام-روتردام-آنتورپ، طبق داده‌های «کوانتوم کامادیتیز اینتلیجنس»، از ۲۷ فوریه، تقریبا ۵۵ درصد افزایش یافته و به حدود ۱۱۶۵ دلار در هر تن متریک رسیده است.

الکس هودز، مدیر استراتژی بازار در شرکت «استون ایکس» گفت: اروپا، یکی از بزرگترین عوامل تعیین‌کننده قیمت دیزل به عنوان واردکننده بزرگ، به دلیل تلاش‌ها برای قطع وابستگی به عرضه روسیه، به واردات از خاورمیانه وابسته بوده است.

بر اساس گزارش رویترز، تام کلوزا، مشاور ارشد تامین‌کننده سوخت «گلف اویل» گفت: از نظر تاریخی، دیزل شاید ۲۰ تا ۲۵ دلار در هر بشکه بالاتر از نفت خام فروخته می‌شود، اما این روزها شاهد حاشیه سود ۳۰ تا ۶۵ دلار در هر بشکه و حتی بالاتر بوده‌ایم. حاشیه سود خیره کننده این سوخت اساسا می‌تواند تمام هزینه‌های پالایشگاه‌های آمریکایی و خارجی را پرداخت کند.