رشد ۱۶ درصدی صادرات ایران به اوراسیا

بر پایه آمارهای رسمی، توافقنامه تجارت آزاد ایران با اتحادیه اقتصادی اوراسیا، که با نگرانی‌هایی درباره تاثیرگذاری آن مواجه بود، در عمل به یکی از محرک‌های مثبت تجارت خارجی کشور تبدیل شده است. امیر روشن‌بخش – معاون ارتقای کسب‌وکارهای بین‌المللی سازمان توسعه تجارت ایران – در تشریح آخرین وضعیت، از رشد ۱۶ درصدی صادرات ایران به کشورهای عضو اوراسیا در شش ماه نخست اجرای این توافق خبر داد. این رشد در مورد بلاروس حتی به ۵۰ درصد نیز رسیده است.

شکست پیش‌بینی‌های بدبینانه

روشن‌بخش با رد تحلیل‌های اولیه مبنی بر رکود یا کاهش مبادلات، تأکید کرد مقایسه آمارهای ابتدای سال‌های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ تفاوت معناداری را نشان نمی‌دهد که بیانگر شکست یا ضعف این توافق باشد؛ بلکه روند کلی، رو به رشد و قابل قبول است. به گفته وی، کلید این موفقیت، مذاکره تخصصی و هدفمند بر پایه فهرست‌های کالایی متناسب با نیازهای دو طرف بوده است. این تجربه، الگویی برای تمرکز بر تجارت ترجیحی و حرکت تدریجی به سمت تجارت آزاد به عنوان استراتژی اصلی توسعه بازارهای هدف ارائه می‌دهد.

اصلاحات ارزی؛ بسترساز شتاب تجاری

به اعتقاد کارشناسان همزمان اصلاح سیاست‌های ارزی و حذف ارز ترجیحی می تواند اقدامی مؤثر در رونق تجارت باشد. پیش‌تر، ۸۰ تا ۹۰ درصد مشکلات فعالان اقتصادی به مسائل ارزی گره خورده بود که به کندی صادرات و اختلال در زنجیره تأمین منجر می‌شد. با تسهیل فرآیندها و امکان استفاده صادرکنندگان از ارز حاصل از صادرات برای واردات، انگیزه‌های غیرواقعی و سوداگری از بازار حذف و فضای کسب‌وکار شفاف‌تر شده است. به گفته روشن‌بخش، اکنون با واقعی‌تر شدن نرخ ارز، زمینه برای اثربخشی پیمان‌های پولی و تهاتر با استفاده از ارزهای محلی فراهم شده است. این مکانیسم‌ها که پیش‌تر به دلیل اختلاف نرخ ارز و انگیزه‌های سوداگرانه به ‌درستی عمل نمی‌کردند، می‌توانند در شرایط تحریم، نقش مهمی در تسهیل مبادلات تجاری ایفا کنند.

با این وجود، بخش‌های دیگری از تجارت خارجی مانند صنعت نمایشگاهی تحت تأثیر عوامل خارجی مانند تنش‌های منطقه‌ای قرار گرفته‌اند. روشن‌بخش اذعان کرد که «امسال سال خوبی برای صنعت نمایشگاهی کشور نبوده» و لغو یا تأخیر در رویدادها، چالش‌هایی ایجاد کرده است. با این حال، وی از تدوین و تصویب تقویم نمایشگاهی سال آینده خبر داد که نشان‌دهنده برنامه‌ریزی برای بازگشت به روند عادی فعالیت‌ها است.

آمارهای رشد صادرات به اوراسیا نشان می‌دهد که پیوستن به پیمان‌های منطقه‌ای می‌تواند حتی در شرایط دشوار، به عنوان تسهیل‌ گری قدرتمند برای توسعه تجارت عمل کند. ترکیب این توافق‌ها با اصلاحات داخلی مانند واقعی‌سازی نرخ ارز، می‌تواند چرخ‌های تجارت خارجی ایران را با شتاب بیشتری به حرکت درآورد، هرچند که عوامل ژئوپلیتیک و منطقه‌ای همچنان به عنوان متغیرهای اثرگذار بر بخش‌هایی مانند نمایشگاه‌ها باقی می‌مانند. موفقیت اولیه در رابطه با اوراسیا، احتمالاً الگویی برای تعمیق و گسترش توافق‌های مشابه با دیگر بلوک‌های تجاری خواهد بود.