چرا بخش خصوصی از دیپلماسی اقتصادی جا مانده است؟

مهراد عباد در درباره اهمیت نقش آفرینی بخش خصوصی در حوزه دیپلماسی اقتصادی اظهار کرد: در دهه‌های گذشته، انواع مذاکرات با دولت‌های مختلف را شاهد بودیم که عملا بسیاری از آنها موفقیت‌آمیز نبود و تنها در یک دوره‌ای توانستند قرارداد برجام را امضا کنند، اما در هیچ یک از این دوره‌ها بخش خصوصی عملاً هیچ فعالیت و کنشی در مذاکرات نداشت.

وی ادامه داد: حدود یک سال پیش بحثی پیش آمد که ایران پیشنهادی بدهد؛ پیشنهاد سرمایه‌گذاری به همراه سایر پیشنهادات، چون دولت جدید ترامپ بیشتر علاقه‌مند به بحث سرمایه‌گذاری در کشورهای مختلف و دنبال منافع مادی بود و پیشنهادی هم در این خصوص آماده و ارائه شد که البته به مرحله عملی شدن نرسید.

عباد افزود: در حال حاضر، به نظر من بخش خصوصی نمی‌تواند کمکی کند. باید ابتدا یک یا دو قدم مسائل سیاسی، ایدئولوژیک و مسائل بنیادی حل شود، بعد از آن احتمالا بخش خصوصی می‌تواند ورود کند. مذاکرات معمولا گام ‌به ‌گام است و این دوره هم آخرین اخباری که می‌شنویم این است که مذاکرات به صورت جداگانه و گام ‌به ‌گام بحث خواهد شد. در گام‌های آخر خوب است که مسائل اقتصادی، سرمایه‌گذاری و مسائل مرتبط مطرح شود.

این فعال اقتصادی تصریح کرد: یکی از دلایلی که در دوره پیش‌امریکا از برجام خارج شد، این بود که عملا فقط با اروپایی‌ها شروع به کار شده بود و آمریکا در آن مدت هیچ منفعتی نداشت. شاید یکی از دلایل خروجش این بود. در کنار آن، ما در بسیاری از حوزه‌ها بخش‌هایی داریم که توانایی فعالیت دارند. همین الان هم، مخصوصا با وجود تحریم‌ها، در خیلی از جاها که دولت‌ها نمی‌توانند به صورت نرمال فعالیت داشته باشند، می‌توان این فعالیت‌ها را به بخش خصوصی سپرد. اگر بخش خصوصی شناسنامه ‌دار به صورت شفاف عمل کند، می‌تواند بسیاری از پروژه‌ها را انجام دهد. در دنیای امروز، مسائل اقتصادی اهمیت زیادی دارد. بحث سرمایه‌گذاری مشترک کشورها، موضوع منابع خدادادی کشور ایران که پتانسیل بسیار فراوانی دارد، از یک طرف و از طرف دیگر ایران به فناوری‌های روز دنیا نیاز دارد تا تولیدمان را افزایش دهیم. چاه‌های قدیمی که نمی‌توانیم از آنها برداشت کنیم، همه نیاز به سرمایه‌گذاری و نیاز به تکنولوژی، فناوری و ماشین‌آلات دارند که متأسفانه در چند دهه گذشته به واسطه تحریم‌ها نتوانسته‌ایم از تکنولوژی روز دنیا استفاده کنیم، چه در حوزه انرژی و چه در سایر حوزه‌ها.

او با تاکید بر اینکه مسائل اقتصادی می تواند بنیان‌های روابط را قوی‌تر کند و کشورها را بیشتر به هم نزدیک کند گفت: امروزه کشورهایی که سرمایه‌گذاری مشترک در کشورهای خود یا در کشورهای توسعه‌یافته انجام می‌دهند، ارتباط گسترده‌شان باعث می‌شود روابط سیاسی‌شان هم بهتر شود و این قطعا به ما هم کمک می‌کند، مخصوصا که برای طرف مقابل منابع و مسائل مادی اهمیت زیادی دارد. خوب است که کارشناسان اقتصادی از بخش خصوصی در تیم مذاکره‌کننده در مراحل بعدی مذاکرات – نه در این مرحله – حضور داشته باشند. البته بخش خصوصی تجربه این کار را ندارد؛ خوب است که کم‌ کم وارد این قضیه شود و خیلی مطلوب است که از کل بخش خصوصی استفاده شود و نه یک بخش خاص. چون عملاً در خیلی مواقع دیدیم که در مذاکرات بین کشورها، رانت‌ها فقط به شرکت‌های بزرگ می رسد. ما باید به نوعی نماینده‌ای انتخاب کنیم که کل بخش خصوصی را نمایندگی کند، نه بخش کوچک یا قدرتمند دارای لابی که فقط منافع خودشان را در نظر بگیرند. امیدواریم در این حوزه هم کلی‌نگر باشیم و به یک بخش خاص توجه نکنیم.

عباد اضافه کرد: روسای اتاق‌های بازرگانی می‌توانند این نمایندگی را به عهده بگیرند، اما آنها باید کل بخش خصوصی را نمایندگی کنند. بخش خصوصی می‌تواند از طریق کمیسیون‌های مختلفی که در اتاق‌های بازرگانی دارد و در این چند دهه پروژه‌ها و تحقیقات زیادی انجام داده، از این تحقیقات برای ارائه پیشنهاد استفاده کند. اگر دولت بخواهد از بخش خصوصی استفاده کند، بخش خصوصی باید از همین الان روی این پروژه کار کند چون پیشنهاد آماده ندارد و باید شروع به کار کند.