حل ناترازی بنزین با اسقاط خودروهای فرسوده در کشور

هر خودروی فرسوده تقریباً روزانه حدود ۴ لیتر مصرف مازاد بنزین دارد که با محاسبه نرخ قیمت فوب خلیج فارس، نسبت به مصرف بنزین آزاد، هر یک خودروی فرسوده، بنزین خیلی بیشتری در روز مصرف می‌کند که این عدد در سال به چند ده میلیون تومان می‌رسد. در پیمایش ١٠٠ کیلومتر، بهترین خودروهای ما هفت لیتر مصرف سوخت دارند، در حالی که این عدد در خودروهای خارجی سه لیتر است.

طبق اعلام مسوولان طی سالهای گذشته تولید در داخل کشور بیش از استانداردهای دنیا و مصارف سه برابر استاندارد دنیاست و لازم است در حوزه کیفی‌سازی خودروها و خارج کردن خودروهای فرسوده اقدام جدی شود.

ازسوی دیگر به موازات تولید بنزین، احداث پالایشگاه‌های نو و کیفی‌سازی باید بیش از گذشته در دستور کار قرار گیرد و در عین حال در زمینه بهینه‌سازی مصرف انرژی گام‌های جدی برداریم، از این رو همسو با این هدف طرح‌هایی در زمینه کیفی‌سازی و تولید و استفاده از خودروهای هیبریدی با همکاری وزارت صنعت، معدن و تجارت (صمت)، اجرای طرح‌های توسعه‌ای در شرکت‌های پالایشی برای تثبیت ظرفیت تولید بنزین و رسیدن به رقم ۱۳۰ میلیون لیتر در روز در نظر گرفته شد.

هرچند که بر اساس آمار ارائه شده توسط ستاد نوسازی ناوگان و اسقاط خودروهای فرسوده، روند اسقاط  این خودروها طی سال‌های اخیر روندی صعودی داشته که مقایسه میزان اسقاط خودروهای فرسوده در نیمه نخست سال‌های ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۲ نشانگر افزایش اسقاط خودروها بوده اما همچنان خودروهای فرسوده یکی از عوامل مصرف بی‌رویه سوخت در کشور است.

ظرف مدت شش ماه ابتدایی سال ۱۳۹۹، حدود ۷۰۰۰ دستگاه خودروی فرسوده در کشور اسقاط شده بود، در شش ماهه ۱۴۰۰ به ۷۵۰۰ دستگاه رسید و در شش ماهه ۱۴۰۱، به ۱۰ هزار دستگاه نزدیک شد، اما در شش ماهه ابتدایی ۱۴۰۲ این عدد چند برابر شده و ۳۰ هزار دستگاه خودروی فرسوده در کشور اسقاط شد.

اما آخرین آمار بیانگر این است که میزان اسقاط خودروهای فرسوده در یک سال گذشته به ۳۵۰ هزار دستگاه رسید؛ رقمی بیش از مجموع ۲۰۰ هزار خودرو در هفت تا هشت سال پیش از آن پس از تصویب قانون هوای پاک در سال ۱۳۹۶.

بر اساس آمار، از این میزان خودروی فرسوده اسقاط شده، بخش بیشتری سهم طرح نقدی (تحویل خودروی فرسوده توسط دارندگان خودروی فرسوده به مراکز اسقاط و دریافت وجه نقد خودروی فرسوده) و بخشی هم سهم طرح جایگزینی خودروهای فرسوده (که دارنده خودروی فرسوده، با اسقاط خودروی خود، خودروی نو تحویل می‌گیرد) و سهمی هم به طرح جایگزینی تاکسی‌ها اختصاص داشته است.

با این حال کارشناسان معتقدند که در شرایط فعلی نیازمند افزایش عملکرد برای از رده‌خارج کردن خودروهای فرسوده و تنوع بخشی به سبد سوخت هستیم، یک کارشناس حوزه انرژی در همین رابطه به ایسنا گفته بود: افزایش تولید انرژی موضوع جدی است که باید مورد توجه قرار گیرد، ضمن‌ اینکه در کنار افزایش تولید باید به موضوع بهینه‌سازی مصرف نیز توجه شود، چراکه در شرایط فعلی چاره‌ای جز کاهش مصرف سوخت، تنوع بخشی به سبد سوخت و از رده خارج کردن خودروهای فرسوده  نیست.

سودانی با تاکید بر اینکه در حوزه خودروسازی نیز باید به سمت تولید خودروهای دارای استاندارد جهانی برویم، اظهار کرد: با ایجاد سازوکاری باید میزان مصرف سوخت را کاهش داد، تردد خودروهای تک‌سرنشین و تنوع بخشی سبد سوخت می‌تواند ثمرات مثبتی در این حوزه به‌همراه داشته باشد.

این کارشناس معتقد است: علاوه‌بر این به جای اینکه کارت سوخت برای هر خودرو باشد، می‌توان سازوکاری را لحاظ کرد تا برای هر کارت ملی که دارنده خودرو است کارت سوخت صادر شود چراکه از این طریق می‌توان توزیع سوخت را سامان‌دهی کرد.

در هر حال برای رفع ناترازی و بهینه سازی مصرف سوخت دستگاه‌های متولی متعددی صاحب نقش هستند و نباید تنها وزارت نفت را متولی این موضوع دانست، خودروهای فرسوده و بی‌کیفیت زیادی در سطح کشور در حال تردد هستند که علاوه بر مشکلات آلودگی هوا به ناترازی بنزین در کشور دامن زده‌اند. به اعتقاد تحلیلگران، باید خودروهای باکیفیت وارد کنیم و در مقابل خودروهای فرسوده را اسقاط کنیم.

در نتیجه نوسازی ناوگان حمل‌ونقل عمومی و اسقاط خودروهای فرسوده نقش زیادی در حل ناترازی بنزین دارد و از مدتها پیش زمان آن رسیده تا با نگاه جدی‌تری به موضوع تنوع بخشی سبد سوخت، اسقاط خودروهای فرسوده، ورود خودروهای برقی و بهینه‌سازی مصرف توجه شود.

بر این اساس تنوع بخشی سبد سوخت در شرایط فعلی هرچند یک راهکار کوتاه مدت نیست، اما لازم است که بیش از گذشته مورد توجه مسوولان قرار گیرد، درحال حاضر خودروهای برقی در دنیا توسعه یافته  و می‌توان در ایران نیز این خودروها را توسعه داد، همچنین در حوزه خودروهای سی‌ان‌جی سوز نیز اقدامات خوبی در دولت صورت گرفته، اما باید بیشتر از گذشته مورد توجه باشد.