طراحی مدل جدید تامین مالی برای اکتشاف گسترده معدنی

وجیه‌اله جعفری – معاون امور معادن و صنایع معدنی وزارت صمت در تشریح وضعیت زنجیره تولید معادن گفت: در رابطه با تعریف خام‌فروشی، این موضوع در حوزه معدن پیچیدگی‌های خاص خود را دارد. برای مثال، اینکه در چه مقطعی، چه چیزی را «خام‌فروشی» تعریف کنیم، بسیار حائز اهمیت است و به پیشرفت کار در زنجیره تولید و ارزش بستگی دارد. زمانی در بخش خصوصی، هیچ فعالیتی در زمینه تولید کنسانتره و گندله صورت نمی‌گرفت و این حوزه منحصرا در اختیار بخش دولتی بود. بخش خصوصی عمدتا با روش القایی، شمش تولید می‌کرد.

سیاست‌های تشویقی و ورود بخش خصوصی به زنجیره تولید

وی افزود: با ارائه راهکاری تشویقی، آغاز کنسانتره‌سازی در بخش خصوصی و ایجاد توازن در زنجیره تولید ایجاد شد. در آن زمان، صادرات سنگ آهن مصداق خام‌فروشی بود. پس از تولید کنسانتره، گفته می شود، کنسانتره نیز نسبت به مراحل بعدی (گندله) خام محسوب می‌شود. اما واقعیت این است اگرچه ایده‌ال سیاست‌گذاری، تکمیل و تولید کامل زنجیره ارزش در داخل کشور است، اما منطق اقتصادی بخش خصوصی اقتضا می‌کند محصول در مرحله‌ای که از صرفه و سودآوری بیشتری برخوردار است، عرضه یا صادر شود.

معاون امور معادن و صنایع معدنی وزارت صمت خاطرنشان کرد: بی شک هدف از طرح موضوع «شناخت از منابع»، صرفا ارائه گزارش عملکرد مثبت یا منفی نیست؛ بلکه باید با نگاهی مفهومی‌تر فرهنگ و نگرش ما نسبت به بخش معدن اصلاح شود چراکه سیاست‌گذاری در این حوزه، از اکتشاف تا فرآوری، دارای مراحل و مقتضیات متفاوتی است. با این حال، باید دقیقا بدانیم چه دارایی‌ها و ذخایر معدنی در کشور در اختیار داریم. شناخت دارایی، پیش‌شرط برنامه‌ریزی و فرصت‌سازی است و رویکرد استخراج برای یک ذخیره ۱۰۰ تنی با سرمایه‌گذاری یک میلیارد تومانی، کاملا متفاوت است چراکه اگر بدانیم ذخیره واقعی یک معدن ۱۰۰۰ تن باشد، می‌توانم برای ۱۰۰ تن برنامه‌ریزی و ۹۰۰ تن باقی مانده را به عنوان پشتوانه در نظر بگیریم اما بدون شناخت دقیق، سیاست‌گذاری صحیح و آینده نگرانه ممکن نیست.

اکتشاف و امنیت سرمایه‌گذاری در بخش معدن

جعفری اعلام کرد:  اکتشاف، فرآیندی پرریسک و زمان‌بر است. متاسفانه گاهی تصورات نادرستی وجود دارد که بلافاصله پس از شناسایی معدن، عملیات استخراج آغاز می‌شود، در حالی که باید مراحل به صورت گام‌به‌گام طی شود. برای مثال نخستین گام مشترک در این زمینه همکاری با سازمان زمین‌شناسی برای تولید اطلاعات پایه است. در حال حاضر نقشه‌های زمین شناسی در مقیاس یک پنجاه هزارم  و یک صد هزارم موجود است، اما هدف تولید نقشه‌هایی در مقیاس یک پانصد هزارم است که نیازمند انجام کار اکتشافی دقیق و سرمایه‌گذاری‌های سنگین است که ظرفیت بخش خصوصی می‌تواند در قالب برنامه‌ریزی دقیق به کمک سازمان زمین شناسی بیاید.

این معاون امور معادن و صنایع معدنی وزارت صمت، خاطرنشان کرد: اکتشاف مراحل مختلفی دارد که شامل شناسایی، پی‌جویی، اکتشاف عمومی، نیمه تفصیلی و تفصیلی، می‌شود. برای مثال زمانی وارد فاز تفصیلی می‌شویم که ذخیره معدنی قطعی باشد و رسیدن به قطعیت بالای ۸۰ درصد نیازمند اکتشاف تفصیلی است که هدف ما این است تا با شناسایی دقیق، بدانیم در کدام مناطق چه ذخایر معدنی وجود دارد.

وی در پایان تصریح کرد: همچنین در حوزه زیرساخت‌ها و در بخش انرژی، طرح‌هایی برای جایگزینی سوخت مد نظر قرار گرفته است که به‌زودی رونمایی خواهند شد. در این رابطه به طور مشخص، دو طرح در صنعت سیمان در دست اقدام است که بخشی از سوخت (مازوت و گاز) با زغال‌سنگ جایگزین شود و مذاکرات فنی انجام شده و طرح به مراحل قابل قبولی رسیده و اخیرا در جلسه‌ای که با حضور فعالین این حوزه برگزار شد که از سوی سیمانی‌ها استقبال شد.