فرمول جدید سوخت صنایع سیمان چیست؟

علی اکبر الوندیان – دبیر انجمن صنعت سیمان در تشریح و بررسی روند ناترازی انرژی و راهکارهای تنوع‌بخشی به سبد سوخت در صنعت سیمان گفت: هر چه زمان می‌گذرد بیشتر به ماه‌های سرد سال نزدیک می‌شویم، روند ناترازی انرژی رو به تشدید است. اگر مروری بر روند سه سال گذشته داشته باشیم، مشاهده می‌کنیم که در سال ۱۴۰۲ محدودیت‌های انرژی در صنعت سیمان صرفا در بازه زمانی انتهای آبان‌ماه تا نیمه اسفندماه اعمال شد و در دیگر ماه‌ها دسترسی به گاز وجود داشت. اما در سال ۱۴۰۴ (یا سال جاری)، این محدودیت‌ها از ابتدای اردیبهشت‌ماه آغاز شد و عملا با یک محدودیت مستمر در تامین گاز مواجه شده‌ایم.

وی در رابطه با تفاوت تامین انرژی صنایع سیمانی از طریق مازوت و گاز و چالش‌های آن گفت: تفاوت عمده مازوت با گاز در نحوه تامین آن است. برای تامین مازوت، ما ناچاریم به پالایشگاه‌ها و انبارهای شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی مراجعه کنیم که در این فرآیند، خود انبار نفت تعیین می‌کند که سوخت باید از کدام مبدا حمل شود که گاهی اوقات به دلیل ترافیک بارگیری یا مسافت‌های دور، هزینه حمل‌ونقل قابل توجهی به واحد تولیدی تحمیل می‌شود. به عبارت دیگر، متوسط هزینه حمل برای کارخانجات، معادل قیمت خود سوخت تمام می‌شود؛ هزینه‌ای که با گذشت زمان نیز رو به افزایش است.

دبیر انجمن صنعت سیمان با اشاره به حرکت به سمت سوخت‌های جایگزین در شرایط ناترازی خاطرنشان کرد: با این حال، آنچه به دنبال آن هستیم، توسعه سبد انرژی است؛ بدین معنا که علاوه بر منابع فعلی، زغال‌سنگ و سوخت حاصل از پسماند یا RDF  را نیز به چرخه مصرف اضافه کنیم. استفاده از سوخت‌های مشتق از پسماند علاوه بر جنبه‌های تولید انرژی، دارای پیامدهای مثبت اجتماعی است؛ چرا که تمام پسماندها تجزیه‌پذیر نیستند و رهاسازی آن‌ها موجب آلودگی و عواقب زیست‌محیطی برای جامعه می‌شود، در حالی که این مواد قابلیت تولید انرژی را دارند.

الوندیان گفت: طی سال‌های گذشته مصوبات شورای اقتصاد ابلاغ شده و در ماه گذشته نیز سازوکاری برای تشویق صنایع به استفاده از این سوخت‌ها تعیین شده است. طبق این سازوکار، بودجه‌ای بر اساس میزان مصرف و با تایید سازمان بهینه‌سازی مصرف سوخت یا مجموعه راهبردی انرژی ریاست جمهوری، به صورت مستمر به این امر اختصاص می‌یابد.

زغال سنگ سوخت کمکی

وی ادامه داد: در خصوص زغال‌سنگ نیز، منابع غنی و قابل توجهی در کشور در اختیار داریم که برای واحدهایی که به این معادن نزدیک هستند، این پتانسیل وجود دارد به عنوان نمونه بخش عمده‌ای از ذخایر زغال‌سنگ حرارتی ما در منطقه طبس واقع شده و تعدادی کارخانه پراکنده این صنعت نیز در نزدیکی این منطقه وجود دارد که در آینده نزدیک به دلیل دسترسی به منابع، باید به این سمت‌وسو حرکت کنند تا تنوعی در سبد انرژی صنعت سیمان ایجاد شود.

دبیر انجمن صنعت سیمان در پاسخ به این پرسش که تغییر سبد انرژی و شیفت کردن روی زغال‌سنگ به صورت تقریبی چه میزان هزینه برای تغییرات خط تولید نیاز دارد و آیا این تغییر در کیفیت محصول نهایی تاثیرگذار است یا خیر؟ گفت: آنچه در این مسیر نیاز به سرمایه‌گذاری دارد، زنجیره‌ای از اقدامات از استخراج و تولید زغال‌سنگ گرفته تا شست‌وشو و دانه‌بندی (زغال سنگ) در مبدا تولید است. پس از آن، زیرساخت حمل‌ونقل باید ایجاد شود تا سوخت را به واحدها برساند. در داخل کارخانه نیز باید ماشین‌آلات و آسیاب‌های غلطکی جهت تبدیل زغال به پودر میکرونیزه کارسازی و نصب شوند.

الوندیان ادامه داد: این تکنولوژی در دنیا، به‌ویژه در کشور چین، استفاده بسیار بالایی در صنعت دارد. اما در کشور ما به دلیل در دسترس بودن گاز و قیمت بسیار پایین انرژی که ناشی از اقتصاد یارانه‌ای طی دهه های اخیر بوده، تا امروز توجیه اقتصادی برای ورود به این موضوعات وجود نداشته است. با این حال، به نظر می‌رسد که آینده کشور در مسیر آزادسازی قیمت انرژی قرار دارد و امروز در شروع راه هستیم و دانش فنی باید پله‌پله ایجاد شود، اما حرکت به این سمت اجتناب‌ناپذیر است.

وی افزود: نکته حائز اهمیت در این میان، لزوم کمک دولت برای سرمایه‌گذاری و اعطای تسهیلات است. دولت باید مشابه مقررات تشویقی که وضع کرده، سازوکارهای تشویقی ایجاد کند؛ چراکه ورود هر یک از این سوخت‌های جایگزین، مستقیما به صرفه‌جویی در مصرف گاز کمک می‌کند و می‌توان از محل همین صرفه‌جویی گاز، به سرمایه‌گذاری در این بخش‌ها کمک کرد تا ناترازی گاز کاهش یابد.

الوندیان تاکید کرد: در این راستا و براساس چشم‌انداز سبد انرژی در آینده نزدیک، کارخانه‌هایی که به منابع نفتی و پالایشگاه‌ها نزدیک هستند، از مازوت استفاده کنند و آن‌هایی که به معادن زغال‌سنگ نزدیک‌اند، از زغال‌سنگ بهره ببرند. بدین ترتیب یک توزیع جغرافیایی منطقی در سبد انرژی صورت می‌گیرد.

وی گفت: در خصوص زمان‌بندی و اجرایی شدن این موضوع، باید گفت که کار به‌طور جدی آغاز شده است. ما در حال محاسبه دقیق اعداد و ارقام هستیم تا قیمت تمام‌شده زغال‌سنگ در ورودی کوره را با قیمت گاز و سایر حامل‌های انرژی مقایسه کنیم و اعتقاد ما این است که در آینده نزدیک، برای واحدهایی که به منابع انرژی (زغال‌سنگ) نزدیک هستند، این طرح توجیه اقتصادی پیدا کند.